خانواده و تحول در تربیت صفحه 71

شیوه رفتار والدین و واکنش فرزندان

همان طور که گفته شد، از عوامل ایجاد رفتارهای ناهنجار در کودکان، سهل گیری یا سختگیری و یا کنترل بیش از اندازه والدین است. پدر و مادری که بیش از حد با فرزندان خود کلنجار می روند و درگیرند، و بر این عقیده اند که باید همه کارها را خود انجام دهند و فرزندان را کاملاً کنترل نمایند، گاهی برای فرزندان خود به صورت خدمتکاری درآمده و همه کارهای آن ها را شخصاً انجام می دهند، دائماً فرزندان را نصیحت کرده و به آن ها تذکر می دهند؛ مثلاً همواره می گویند: بچه خوبی باش! کیفت را در جای خود بگذار! کفشهایت را تمیز نگه دار! درست بنشین! ساکت باش! درس هایت را بخوان! و جملاتی از این قبیل. آنان ریزترین نکات را در رفتار کودک زیر نظر داشته و همواره آن ها را بازخواست می کنند؛ مثلاً پس از بازگشت فرزند از مدرسه، همواره خواسته های خود را از وی طلب می کنند و مرتب از او می پرسند: امروز چه کردی؟ چه نمره ای گرفتی؟ دفترت را به من نشان بده! چرا لباس هایت را کثیف کردی؟ لباس هایت را درآور. دست هایت را بشوی. امروز معلّمتان چه گفت؟ بچه ها چه کردند؟ تو چه کردی؟ و... خصوصاً والدینی که بی کار و دارای تک فرزند هستند، آن قدر از کودک سؤال می کنند که خسته می شود و به لجاجت می پردازد. یا برعکس، والدینی که مشغولیت های فراوان دارند، از توجه به فرزند خود کاملاً غافل شده و حتی حوصله گوش دادن به سخنان روزمره او را نیز ندارند. البته آن ها ممکن است