اسلام: خشونت یا صلابت صفحه 15

صفحه 15

اعتراضی را می پذیریم، احتمال ندارد که در واقع نسبت به آن اعتراضی نداریم؟

بر اساس این تعریف از تساهل، در صورت نبود اعتراض واقعی نسبت به امر مورد تساهل، دیگر نمی توان به چنین نگرشی نام تساهل نهاد. «بی تفاوتی» نام بهتری برای چنین نگرشی است. در تساهل باید میل به مخالفت و مقاومت وجود داشته باشد، ولی سرکوب شود. به این معنا، تساهل مبتنی بر نوعی خودداری است؛ در حالی که در بی تفاوتی، میل به مخالفت وجود ندارد.

نتیجه

در زمینه تساهل، تعریف دقیق و روشنی نمی توان ارائه دارد که حدود آن مورد پذیرش همگان باشد. علت این امر در اختلاف مبانی نهفته است؛ یعنی اختلاف در مبانی موجب اختلاف در تعریف می شود و قلمرو آن را در هر تعریفی متفاوت می کند، مگر اینکه به تعریف شرح الاسمی آن بسنده کنیم.

تساهل مسئله ای است درباره دگرباشی انسان ها، در روابط اجتماعی آنها. دگرباشی و دگربودگی از آغاز پیدایش انسان ها و برقراری روابط میان آنها، همواره مطرح بوده و به عنوان یک دغدغه انسانی شکل گرفته است. نه بشر دیروز فارغ از این مسئله بوده و نه امروز گریزی از آن است.

تساهل، حد و مرز میان هرج و مرج و نظم است. در زمینه تعریف بشر و روابط انسانی به همان میزان که تعریف انسان، مشکل و روابطش، پیچیده و گسترده است، تساهل نیز به همین میزان، پیچیده و تو در تو است.

تساهل، رفتاری انسانی است که برگرفته از تفکر و تلقی انسانی باشد. بنابراین، نه امری خارجی، بلکه حالتی است که از خصوصی ترین و درونی ترین زوایای بشری؛ یعنی عقیده و اندیشه، آغاز و تا بیرونی ترین افعال آدمی، مانند نقل و انتقال کشیده می شود. موضوعش هم اندیشه و هم رفتار است. از همین رو، مبنا و اصل آن، ریشه دارترین باور بشری است؛ یعنی هستی شناسی، معرفت شناسی و انسان شناسی و اندیشه حکومت. هر موضعی که انسان در این زمینه ها برگزیند، بیانگر معنا و مفهوم تساهل و موضع گیری او در تساهل است.

کتابخانه بالقرآن کتابخانه بالقرآن
نرم افزار موبایل کتابخانه

دسترسی آسان به کلیه کتاب ها با قابلیت هایی نظیر کتابخانه شخصی و برنامه ریزی مطالعه کتاب

دانلود نرم افزار کتابخانه