اسلام: خشونت یا صلابت صفحه 24

صفحه 24

سوی طرف دیگری درک و ارضا شود. درک نشدن یا برآورده نشدن چشم داشت ها همواره منبع تنش ها و کشمکش های اجتماعی هستند.(1)

ممکن است تنش های اجتماعی بر اثر عملکرد یا کنش گروه های مختلف اجتماعی پدید آیند. در این حالت، اختلاف های قومی، نژادی، دینی، سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و... می توانند منبع درگیری میان دو گروه اجتماعی شوند و کار آنها را از تنش های کوچک تا برخوردهای گسترده خشونت آمیز بکشانند.

همچنین تنش های اجتماعی ممکن است به صورت واکنشی در برابر عملکرد ناکافی دولت یا برخورد خشونت آمیز آن در برابر خواسته های کالبد اجتماعی رخ نشان دهند. در جوامع گوناگون، توده اجتماعی یا مردم همواره انتظارهایی از دولت دارد. این خواسته ها در جوامع باستانی و پیش صنعتی بسیار محدود بودند. در این جوامع، منشأ تنش های اجتماعی، «ظلم و تجاوز» دولت بود؛ یعنی فراتر رفتن دولت از حدی که جامعه برای آن «حق» قائل است یا افزایش فشار سیاسی و اقتصادی به اندازه ای که جامعه نتواند آن را تحمل کند.

دوم _ شورش اجتماعی

شورش را می توان نوع حاد یک تنش اجتماعی تعریف کرد که از نظر گستره جغرافیایی، شمار شرکت کنندگان، خشونت به کار گرفته شده و حجم خواسته های آن، با تنش اجتماعی، فاصله زیادی دارد. از سوی دیگر، در شورش، میان بخشی از کالبد اجتماعی و قدرت حاکم یا دولت، رودررویی دیده می شود. بنابراین، شورش ها را باید به معنایی، همواره سیاسی دانست؛ زیرا نفس شورش علیه یک قدرت حاکم؛ یعنی زیر سؤال بردن آن قدرت در بخشی از حوزه مسئولیت هایش. این عمل، در ادامه منطقی خود می تواند تا زیر سؤال بردن قدرت دولتی در کل حوزه مسئولیت هایش پیش رود و به نفی مشروعیت کل نظام و طرح شعار براندازی یا همان انقلاب اجتماعی بینجامد.


1- Ritzer. G. Sociological Theory, NewYork, Alfred, knopf, 1988, pp444-450.
کتابخانه بالقرآن کتابخانه بالقرآن
نرم افزار موبایل کتابخانه

دسترسی آسان به کلیه کتاب ها با قابلیت هایی نظیر کتابخانه شخصی و برنامه ریزی مطالعه کتاب

دانلود نرم افزار کتابخانه