- 1. طرح مسئله 5
- اشاره 5
- فصل اول: کلیات 5
- اشاره 5
- 2. اهداف پژوهش 6
- 3. پرسش های پژوهش 6
- 7. متغیرهای پژوهش 7
- 5. فرضیه های پژوهش 7
- 6 . مفاهیم پژوهش 7
- 10. منابع پژوهش 8
- 8 . روش پژوهش 8
- 9. پیشینه پژوهش 8
- اشاره 9
- اشاره 10
- الف) خشونت 10
- ب) تساهل 10
- 1. تعریف های واژگانی 10
- د) مدارا 11
- ج) تسامح 11
- 2. تعریف های اصطلاحی 12
- اشاره 12
- الف) خشونت 12
- ب) تساهل 14
- یک _ جنبه زیست شناختی 16
- 3. جنبه ها و گونه های خشونت 16
- اشاره 16
- اشاره 16
- الف) جنبه های خشونت 16
- دو _ جنبه روان شناختی 17
- سه _ جنبه جامعه شناختی 18
- ب) گونه های خشونت 20
- اشاره 20
- یک _ خشونت دولتی 20
- دو _ خشونت در برابر دولت 23
- 4. قلمرو خشونت 26
- اشاره 26
- الف) خشونت عریان 27
- ب) خشونت قانونی یا مشروع 28
- اشاره 29
- 1. آیات 30
- فصل اول: آیات و روایات 30
- الف) آیات جهاد 30
- اشاره 30
- اشاره 30
- اشاره 30
- دو _ آیات مقید 31
- یک _ آیات مطلق 31
- ب) آیات درباره نفی طاغوت (حاکمان جائر) 35
- ج) اقامه حدود 36
- اشاره 36
- یک _ قصاص 37
- دو _ قطع دست دزد 38
- سه _ حد زنا 39
- چهار _ ارتداد 41
- د) جزیه 44
- الف) روایت های جهاد 45
- اشاره 45
- 2. روایات 45
- ب) مدارا با اسیران 48
- ج) امر به معروف و نهی از منکر 49
- د) اقامه حدود 51
- یک _ قصاص 51
- اشاره 51
- دو _ قطع دست دزد 52
- سه _ حکم سابُّ النبی 54
- ه) رفق و مدارا 56
- اشاره 59
- 1. دوران پس از غیبت و پیش از مشروطه 59
- 2. دوران مشروطه 62
- 3. دوران معاصر 65
- اشاره 65
- اشاره 66
- یک _ قیام امام خمینی رحمه الله و براندازی رژیم ستم شاهی 66
- دو _ جنگ و صلح 68
- سه _ برخورد با اسیران 73
- چهار _ اقلیت های دینی 74
- پنج _ امر به معروف و نهی از منکر 75
- یک _ جهاد 76
- اشاره 76
- ب) شهید مطهری 76
- دو _ جزیه 81
- سه _ اقامه حدود 82
- ه) توطئه ترور پیامبر از سوی مشرکان مکه 83
- د) نفی فرهنگ دشنام 83
- پرسش های مردمی 83
- اشاره 83
- ب) اسیران جنگی بدر 83
- الف) جنگ بدر 83
- اشاره 83
- اشاره 83
- 3. سیره امام مهدی عج الله تعالی فرجه الشریف به هنگام ظهور 83
- 1. پیشنهادهای برنامه ای 83
- پرسش های کارشناسی 83
- اشاره 83
- و) توطئه ترور پیامبر به دست منافقان 83
- 2. تهیه و پخش میزگردهای کارشناسی 83
- 1. سیره حضرت محمد صلی الله علیه و آله 83
- ج) فتح مکه و فرمان عفو عمومی 83
- فصل سوم: سیره معصومین علیهم السلام 83
به بررسی دیدگاه های شیخ مفید می پردازیم تا نظر ایشان را درباره حکم اسلام درباره خشونت به دست آوریم.
شیخ مفید
الف) امر به معروف و نهی از منکر
شیخ مفید در این زمینه می نویسد:
امر به معروف و نهی از منکر با زبان، واجب کفایی است؛ به شرط آنکه بدان نیاز باشد و این در صورتی است که بر کسی که علم به خوبی و بدی کار ندارد و جز از این راه نمی تواند به چنین علمی برسد، حجت تمام شود، یا علم یا گمان غالب حاصل آید که چنین کاری مصلحت است، ولی دست گشودن در این کار [و توسل به زور] به سلطان اختصاص دارد که این حق خود را به کسی که برمی گزیند و او را به استفاده از زور مجاز می سازد، تفویض می کند.(1)
با آنکه فریضه امر به معروف و نهی از منکر مورد پذیرش تمام گروه های اسلامی از جمله مرجئه است، در چگونگی عمل به این فریضه الهی میان ایشان اختلاف فراوان وجود دارد. مرجئه بر آن بودند که باید از کارهای نهی شده با زبان جلوگیری کرد. پس مسلمان را منع می کردند از اینکه جز برای دفاع از جان، در مقابل مسلمان دیگر شمشیر به دست گیرد. در مقابل، معتزله معتقد بودند که هر جا لازم و ممکن باشد، باید از زور استفاده شود.(2)
شیخ مفید در کتاب المقنعه می نویسد:
نهی از منکر با دست و زبان، زمانی واجب است که ترس ضرر به جان و دین و مؤمنان در حال یا آینده وجود نداشته باشد. اگر در نهی با دست، عاجز باشد یا ترس ضرر در حال یا آینده داشته باشد، باید بر نهی به قلب و زبان بسنده کند. اگر ترس از ضرر با نهی زبانی داشته باشد، باید بر نهی قلبی بسنده کند... توسل
1- 1 . شیخ مفید، اوائل المقالات، المؤتمر العالمی لألفیه الشیخ المفید، تهران، مؤسسه دنا، 1413ه .ق، ص119.
2- 2 . مارتین مکدرموت، اندیشه های کلامی شیخ مفید، ترجمه: احمد آرام، تهران، مؤسسه مطالعات اسلامی، 1366، ص11.