- 1. طرح مسئله 5
- اشاره 5
- فصل اول: کلیات 5
- اشاره 5
- 2. اهداف پژوهش 6
- 3. پرسش های پژوهش 6
- 7. متغیرهای پژوهش 7
- 6 . مفاهیم پژوهش 7
- 5. فرضیه های پژوهش 7
- 10. منابع پژوهش 8
- 8 . روش پژوهش 8
- 9. پیشینه پژوهش 8
- اشاره 9
- اشاره 10
- الف) خشونت 10
- 1. تعریف های واژگانی 10
- ب) تساهل 10
- د) مدارا 11
- ج) تسامح 11
- اشاره 12
- الف) خشونت 12
- 2. تعریف های اصطلاحی 12
- ب) تساهل 14
- یک _ جنبه زیست شناختی 16
- اشاره 16
- 3. جنبه ها و گونه های خشونت 16
- اشاره 16
- الف) جنبه های خشونت 16
- دو _ جنبه روان شناختی 17
- سه _ جنبه جامعه شناختی 18
- اشاره 20
- یک _ خشونت دولتی 20
- ب) گونه های خشونت 20
- دو _ خشونت در برابر دولت 23
- 4. قلمرو خشونت 26
- اشاره 26
- الف) خشونت عریان 27
- ب) خشونت قانونی یا مشروع 28
- اشاره 29
- اشاره 30
- 1. آیات 30
- اشاره 30
- الف) آیات جهاد 30
- اشاره 30
- فصل اول: آیات و روایات 30
- یک _ آیات مطلق 31
- دو _ آیات مقید 31
- ب) آیات درباره نفی طاغوت (حاکمان جائر) 35
- ج) اقامه حدود 36
- اشاره 36
- یک _ قصاص 37
- دو _ قطع دست دزد 38
- سه _ حد زنا 39
- چهار _ ارتداد 41
- د) جزیه 44
- الف) روایت های جهاد 45
- 2. روایات 45
- اشاره 45
- ب) مدارا با اسیران 48
- ج) امر به معروف و نهی از منکر 49
- د) اقامه حدود 51
- یک _ قصاص 51
- اشاره 51
- دو _ قطع دست دزد 52
- سه _ حکم سابُّ النبی 54
- ه) رفق و مدارا 56
- اشاره 59
- 1. دوران پس از غیبت و پیش از مشروطه 59
- 2. دوران مشروطه 62
- اشاره 65
- 3. دوران معاصر 65
- اشاره 66
- یک _ قیام امام خمینی رحمه الله و براندازی رژیم ستم شاهی 66
- دو _ جنگ و صلح 68
- سه _ برخورد با اسیران 73
- چهار _ اقلیت های دینی 74
- پنج _ امر به معروف و نهی از منکر 75
- یک _ جهاد 76
- اشاره 76
- ب) شهید مطهری 76
- دو _ جزیه 81
- سه _ اقامه حدود 82
- ب) اسیران جنگی بدر 83
- ه) توطئه ترور پیامبر از سوی مشرکان مکه 83
- اشاره 83
- الف) جنگ بدر 83
- پرسش های مردمی 83
- اشاره 83
- د) نفی فرهنگ دشنام 83
- اشاره 83
- فصل سوم: سیره معصومین علیهم السلام 83
- پرسش های کارشناسی 83
- 1. سیره حضرت محمد صلی الله علیه و آله 83
- اشاره 83
- 3. سیره امام مهدی عج الله تعالی فرجه الشریف به هنگام ظهور 83
- 1. پیشنهادهای برنامه ای 83
- و) توطئه ترور پیامبر به دست منافقان 83
- 2. تهیه و پخش میزگردهای کارشناسی 83
- ج) فتح مکه و فرمان عفو عمومی 83
تاریخ جامعه ما نیز حضور نداشت. از همین رو، به مفاهیمی سیّال تبدیل شد و به دلیل نزدیک کردن این مفاهیم به ذهن یا تطبیق دادن آنها با دانسته های خود که ناشی از شریعت و اندیشه دینی بود، آنها را به مفاهیمی آشنا تبدیل کرد.
مشروعه خواهان با طرح پرسش ها و تردیدها به روشن شدن و تمایز دیدگاه ها کمک کردند. بی تردید، اگر شبهه های مشروعه خواهان در این دوره نبود، مشروطه نیز به روشنی تبیین نمی شد. افزون بر این، راه اندازی مدرسه های جدید، انتشار انواع روزنامه ها، شکل گیری انجمن های مختلف در شهرهای کشور و دیگر رخدادهای آن عصر در عرضه ایده های جدید و شفافیت مرزبندی میان این دو طیف فکری، نقش مهمی ایفا کرد و به موضوع مورد جدال دو طرف تبدیل شد.
در این پژوهش، از میان نوشته های عالمان مشروطه خواه و مشروعه خواه درباره استبداد، آزادی و عدالت، می کوشیم به بررسی احکام مربوط به خشونت بپردازیم. البته روشن است که عالمان این دوره نیز مستقیم به مسئله خشونت نپرداخته اند، ولی حکم این مسئله را از بیان غیرمستقیم آنان می توان برداشت کرد.
آیت الله نایینی
تحول های دوره جدید تاریخ ایران که به مشروطیت انجامید، سبب شد تا شماری از فقیهان شیعه با حفظ مبانی کلامی خود، از نظرگاه های جدید به موضوع حکومت و اداره جامعه بنگرند. برای نخستین بار در این دگرگونی ها بود که مفاهیم حقوق اساسی از منابع فقهی استخراج گردید. ضرورت وجود قانون اساسی، لزوم محدود کردن قلمرو اختیار دولت و وجوب نظارت بر عملکرد آن، تصریح به آزادی سیاسی مردم و برابری شهروندان در برابر قانون، لزوم مشورت و جواز رجوع به آرای مردم از مباحثی است که در این دوره بر آن تأکید شد. همچنین در این دوره، دو نظریه در زمینه حکومت شکل گرفت. نظریه اول، نظریه حکومت مشروطه بود که فقیهانی همچون علامه محمدحسین نایینی عرضه کردند و نظریه دوم؛ یعنی حکومت مشروعه، از سوی فقیهانی همچون شیخ فضل الله نوریمطرح شد.
نظریه حکومت مشروطه از یک برداشت جدید دینی برمی خاست که نظریه پردازان آن