اخلاق : متن آموزش اخلاق فردی و اجتماعی صفحه 30

وجود حیا در انسان، بسته به نوع تربیت خانوادگی او از کودکی است. پدر و مادر از دوران طفولیت فرزندانشان باید بدی بعضی از کارها را به کودکان یاد دهند و با تکرار و استمرار تذکر، حالت شرم از صفات و اعمال بد را در وجودشان پدید آورند، تا آنان کارهای زشت را زشت بدانند و از انجام آن بپرهیزند.

این که حیا و شرم از چه کسی باید داشت، در روایات مطرح است که عبارتند از:

1. حیا از خدا

خداوند که به ما این همه نعمت داده و ما را دوست دارد و از خوب و بد ما و نهان و آشکار ما خبر دارد، نافرمانی او زشت است. باید شرم داشت و مرتکب معصیت نشد. رسول خدا6 فرموده است:

اسْتَحِ مِنَ اللَّهِ اسْتِحْیَاءَکَ مِنْ صَالِحِی جِیرَانِک؛(1)

از خدا شرم کن، آن گونه که از همسایگان خوب و صالح خود خجالت می کشی.

2. حیا از خود

کسی که برای خودش ارزش و احترام قائل باشد، از خودش خجالت می کشید و گناه نمی کند.

امام علی(علیه السّلام) فرمود:

اَحْسَنُ الحیاءِ اِسْتحیاءُکَ مِنْ نَفْسِک؛ (2)

بهترین حیا آن است که از خودت خجالت بکشی.