گزیده ای از تربیت و اخلاق در نهج البلاغه و غررالحکم به ضمیمه داستان هایی از امام علی علیه السلام صفحه 103

انسان ها به واسطه زندگی اجتماعی و ارتباطی که با دیگران دارند ممکن است اختلاف نظرها و کدورت هایی در روابط بین فردی ایجاد شود، تعالیم دینی به ما می آموزند که از خطاها و اشتباهات دیگران بگذریم و عذرخواهی و پوزش آن ها را بپذیریم و با برخورد کریمانه از کدورت و کینه که خواستگاه غضب و خشم و دشمنی است جلوگیری کنیم، چراکه ممکن است این اشتباهات و خطاها از ما هم سر بزند و در آن موقع ما هم انتظار ببخشش داریم.

عقل و عمل

قَالَ (علیه السلام): الْعَقْلُ أَنْ تَقُولَ مَا تَعْرِفُ وَ تَعْمَلَ بِمَا تَنْطِقُ بِهِ؛

عقل آن است که آنچه را که می دانی بگوئی و به آنچه می گویی عمل نمائی.(1)

بیان آنچه انسان نمی داند یا درباره آن اطلاعات کمی دارد کار عاقلانه ای نیست و لازمه کار عقلایی آن است که چیزی را بیان کنیم که از روی آگاهی و اطلاعات کافی است و بعد از بیان عالمانه نوبت به عمل می رسد چراکه دو صد گفته چون نیم کردار نیست.

آتش عقل و هیزم ادب

قَالَ (علیه السلام): ذَکِ عَقْلَکَ بِالْأَدَبِ کَمَا تُذَکَّی النَّارُ بِالْحَطَب؛

عقل خود را به ادب افروخته کن چنانکه آتش به وسیله هیزم افروخته می شود.(2)