گزیده ای از تربیت و اخلاق در نهج البلاغه و غررالحکم به ضمیمه داستان هایی از امام علی علیه السلام صفحه 121
- دیباچه: 1
- خواری و پستی خویش 3
- ترس و تهیدستی 4
- دانش میراث ارزشمند 4
- خوش رویی و دوست یابی 5
- داروی معنوی 5
- فرار نعمت 6
- جوانمردی و دست خدا 7
- نتیجه ترس و کم رویی 8
- کفاره گناهان بزرگ 9
- رفتارشناسی (پنهان ولی آشکار) 10
- انجام دهنده کارهای خیر و شر 11
- اعتدال در بخشش و حسابرسی 11
- هشت چیز را به خاطر بسپار 12
- راه شناخت عاقل و احمق 13
- ارزش مرد 14
- راه تسخیر دل ها 14
- تعریف سخاوت 15
- هیچ ثروت و ارثی! 15
- ثروت پایان ناپذیر 16
- هشدار که مژده است! 16
- روش پاسخ دادن به ستایش ها و نیکی ها 17
- بخشش اندک و شرم 18
- درخواست از نااهل 18
- حفظ روح امیدواری 19
- روش تعلیم و تربیت 20
- گمشده مؤمن 21
- ارزش انسان به تخصص او 21
- دانشمند کامل کیست؟ 23
- شجاعت گفتن «نمی دانم» 23
- درمان روح و روان 24
- نگو ولی عمل کن 25
- دانش زبانی و دانش عملی 25
- مناجاتی زیبا در ستایش دیگران 26
- سه شرط خدمت به مردم 26
- دانشمند و جهل کُشنده 27
- تنبلی و غصه 29
- دوست، دوست نیست مگر 30
- درمان فقر 30
- غم ها و پیری زودرس 31
- اقسام مردم 31
- رفتارشناسی 33
- بازمی گردد ولی گویا نبوده 34
- آینده نگری 34
- پرهیز از مواضع اتّهام 35
- رازداری 36
- مشورت و افکار گوناگون 37
- راه درمان ترس 38
- ابزار ریاست 38
- روش نابود کردن بدی ها 39
- طمع ورزی و بردگی 40
- نتیجه کوتاهی و دوراندیشی 40
- انباردار دیگران 41
- جایگاه سخن و سکوت 41
- عبرت آموزی از اتلاف اموال 42
- راه به کار گرفتن قلب 42
- اهمیت تلقین 43
- خودپسندی آفت عقل 45
- راه آرامش 45
- دگرگونی روزگار و شناخت انسان ها 46
- نرم خویی و هواداران 46
- هفت اثر ارزش اخلاقی 47
- حسادت و بیماری 47
- پاداش انفاق 48
- هدیه سخاوت! 49
- تصدیق خوش بینی ها 50
- خداشناسی در حوادث روزگار 50
- تندخویی و جنون 51
- گفتار حکیمان درمان یا درد؟ 51
- روش صحیح پاسخ دادن 52
- اعتدال در دوستی ها و دشمنی ها 53
- اندک ولی پیوسته 53
- دوستی با احمق هرگز! 54
- آدم داغدار و مال غارت شده 54
- روانشناسی عبادات 55
- بی نیازی از عذرخواهی 55
- روانشناسی مؤمن 56
- تیرانداز بدون کمان 57
- آبرو و یخ جامد 57
- پرهیز از بدگمانی 58
- قلمرو ستایش 58
- با یک کلمه 59
- هماهنگی علم و عمل 59
- هر چه دانی مگو 60
- جوینده یابنده است 60
- سخن مسلحانه 61
- تقسیم شبانه روز 61
- روزگار دو روز است 62
- پرهیز از کارهای گوناگون 62
- هماهنگی قلب و چشم 63
- راه تحمّل مصیبت ها 64
- آنچه برای خود نمی پسندی 65
- جهل و دشمنی 66
- شمشیر عقل و پرده بردباری 66
- نقش خواب دیدن ها در برنامه ریزی 67
- دوستی دوطرفه 68
- غیبت نشانه ناتوانی 69
- خشم و جدایی 69
- آنچه برای خود می پسندی 70
- فرصت و غصه 70
- نیرنگ نفس 71
- اندک ولی استوار 71
- جرعه ای خشم 72
- ارزش خود شناختن 73
- محیط رشد انسان 74
- پس انداز نیکی ها 76
- اشاره 76
- راز فرمانروایی 77
- قدردانی نعمت ها 77
- مسابقه با زمان 77
- بی گناه دلیر 78
- شهرت جهانی 78
- دام دوستی 78
- نگاه دامن گیر 79
- شکم دشمن پنهان 79
- نگاه غصه آور 79
- ریشه ترس 80
- سحرخیز باش تا کام روا شوی 80
- راز کرامت و بزرگی 80
- کار دشمن 81
- دوستی مفید 81
- عاشقِ نام دوست 81
- بنده ی احسان 83
- فراموش کاری احسان 83
- پاسخ نیکی 84
- چاهی برای خود 84
- شناخت نفس و اندازه آن 85
- کینه و اندوه 85
- پیشگیری بهتر از درمان 86
- سکوت گویا 86
- اثر تلقین 86
- اسارت داوطلبانه 87
- زبان دست 87
- خجالت از خود 87
- معجون مشکلات 88
- مرگ شادی بخش 88
- تازه وارد سرگردان 89
- زندگی بر مدار مدارا 89
- نیت روزی رسان 90
- بلای ناامیدی 90
- داروی روح 90
- نابودی غصه 91
- گندم از گندم بروید، جو ز جو 92
- نزدیک ولی به دنبال دور 92
- ندانستن مفید 93
- زیبا بگوی و زیبا بشنوی 93
- انقباض و انبساط روح 94
- سخنان هر مجلس 94
- نتیجه تلاش 95
- مهم تر 95
- راز رزق و روزی روان 95
- شکر عالم 96
- نمایش بی نیازی 96
- جنگ با دشمن واقعی 96
- اسیر و امیر کلمات 97
- زمان و مردانگی مردان 97
- خوردنی های فانی و رفتنی های ماندگار 98
- آن قدر در می زنم! 98
- گمان ضد غم 99
- گِله های حیات بخش 99
- بزرگ نمایی نیکی ها 99
- دوستان خوشبخت و خانواده بدبخت 100
- نیش های نزدیک 100
- شوق دیدار 101
- واگذاری و یادآوری دوست داشتنی 101
- دوستی پولکی 101
- پذیرش عذر و گشاده رویی 102
- عافیت های مجهول 102
- آتش عقل و هیزم ادب 103
- عقل و عمل 103
- دو نیمه ی عاقل 104
- طبیب عاقل، مریض جاهل 104
- دانستنی های ناچیز و دشمنی 105
- گذشته، حال، آینده 106
- زبان عمل 107
- سلطان عادت 107
- عادت، طبع دوم 107
- فرار از عیب های خویش 108
- سرزنش واگیردار 108
- خشمِ رسوایی 109
- نگاه کُشنده 109
- ابتدای و انتهای خشم 110
- بی تابی ناتوان 110
- اندوهِ ضعیف کننده 110
- شیطان بیکاری 111
- خوشحالی زودگذر 111
- دروغ فقر ساز 112
- عبادت ذهنی 112
- فکر گناه ساز 113
- عاقبت اندیشی 113
- لجاجتِ نتیجه بخش 113
- زخم سخن 114
- سخن زلال 114
- ناامیدی قاتل 114
- مُهر عقل 115
- متکبر ناچیز 115
- کاغذ آرامش بخش 116
- دروغ گوی مرده 116
- معرفی خود 116
- عادت زبان 117
- تشکر زبانی 117
- درد سرزنش 118
- قاتل ناخواسته 118
- زیادی سرزنش 118
- نصیحت اشتباه 119
- جداییِ سود رسان 119
- میل به هم نوع 119
- سرکشی در مقابل سرکشی 120
- سخن چین 120
- دردی پنهان 121
- مثلث محبت 121
- دل شاهد محبت 122
- هدیه دوستی 122
- همت های بلند 123
- ناامیدیِ امیدبخش 123
- خوراک مقوی و اندک 124
- آتش پنهان 126
- مبدأ تاریخ هجری 127
- تنها برنده مسابقه 127
- پنج انگشت 128
- نمازخانه در خانه 129
- آداب مسافرت 130
- زبان کودکان 131
- تغافل 132
- بهترین همراه 134
- روزی حلال 134
- مهمانی به سه شرط 135
بدترین مردم
قَالَ (علیه السلام): شَرُّ النَّاسِ مَنْ یَرَی أَنَّهُ خَیْرُهُم؛
بدترین مردم کسی است که خود را بهترین آن ها ببیند.(1)
وقتی کسی خودش را بهترین مردم می داند، نه عیب های خویش را می بیند و نه در تلاش برای رفع این عیوب است.
دردی پنهان
قَالَ (علیه السلام): سُوءُ النِّیَّهِ دَاءٌ دَفِین؛
بدی نیت، دردی پنهان است.(2)
نیت مرحله قبل از عمل است، عمل را می توان دید و اگر اشتباه و نادرست باشد می توان آن فهمید و در پی تلاش برای اصلاح او بود، اما نیت فاسد، بیماری روحی است که به راحتی قابل شناسایی و اصلاح نیست؛ و سرانجام این درد پنهان در عمل آشکار می شود.
مثلث محبت
قَالَ (علیه السلام): ثَلَاثٌ یُوجِبْنَ الْمَحَبَّهَ حُسْنُ الْخُلُقِ وَ حُسْنُ الرِّفْقِ وَ التَّوَاضُع؛
سه چیز سبب دوستی است: حُسن خلق، حُسن مدارا، فروتنی.(3)
1- . ح 7082.
2- . ح 1609.
3- . ح 5372.