گزیده ای از تربیت و اخلاق در نهج البلاغه و غررالحکم به ضمیمه داستان هایی از امام علی علیه السلام صفحه 31
- دیباچه: 1
- خواری و پستی خویش 3
- ترس و تهیدستی 4
- دانش میراث ارزشمند 4
- داروی معنوی 5
- خوش رویی و دوست یابی 5
- فرار نعمت 6
- جوانمردی و دست خدا 7
- نتیجه ترس و کم رویی 8
- کفاره گناهان بزرگ 9
- رفتارشناسی (پنهان ولی آشکار) 10
- انجام دهنده کارهای خیر و شر 11
- اعتدال در بخشش و حسابرسی 11
- هشت چیز را به خاطر بسپار 12
- راه شناخت عاقل و احمق 13
- ارزش مرد 14
- راه تسخیر دل ها 14
- تعریف سخاوت 15
- هیچ ثروت و ارثی! 15
- ثروت پایان ناپذیر 16
- هشدار که مژده است! 16
- روش پاسخ دادن به ستایش ها و نیکی ها 17
- درخواست از نااهل 18
- بخشش اندک و شرم 18
- حفظ روح امیدواری 19
- روش تعلیم و تربیت 20
- گمشده مؤمن 21
- ارزش انسان به تخصص او 21
- دانشمند کامل کیست؟ 23
- شجاعت گفتن «نمی دانم» 23
- درمان روح و روان 24
- نگو ولی عمل کن 25
- دانش زبانی و دانش عملی 25
- مناجاتی زیبا در ستایش دیگران 26
- سه شرط خدمت به مردم 26
- دانشمند و جهل کُشنده 27
- تنبلی و غصه 29
- درمان فقر 30
- دوست، دوست نیست مگر 30
- غم ها و پیری زودرس 31
- اقسام مردم 31
- رفتارشناسی 33
- بازمی گردد ولی گویا نبوده 34
- آینده نگری 34
- پرهیز از مواضع اتّهام 35
- رازداری 36
- مشورت و افکار گوناگون 37
- ابزار ریاست 38
- راه درمان ترس 38
- روش نابود کردن بدی ها 39
- طمع ورزی و بردگی 40
- نتیجه کوتاهی و دوراندیشی 40
- انباردار دیگران 41
- جایگاه سخن و سکوت 41
- عبرت آموزی از اتلاف اموال 42
- راه به کار گرفتن قلب 42
- اهمیت تلقین 43
- خودپسندی آفت عقل 45
- راه آرامش 45
- نرم خویی و هواداران 46
- دگرگونی روزگار و شناخت انسان ها 46
- هفت اثر ارزش اخلاقی 47
- حسادت و بیماری 47
- پاداش انفاق 48
- هدیه سخاوت! 49
- تصدیق خوش بینی ها 50
- خداشناسی در حوادث روزگار 50
- تندخویی و جنون 51
- گفتار حکیمان درمان یا درد؟ 51
- روش صحیح پاسخ دادن 52
- اعتدال در دوستی ها و دشمنی ها 53
- اندک ولی پیوسته 53
- دوستی با احمق هرگز! 54
- آدم داغدار و مال غارت شده 54
- روانشناسی عبادات 55
- بی نیازی از عذرخواهی 55
- روانشناسی مؤمن 56
- تیرانداز بدون کمان 57
- آبرو و یخ جامد 57
- پرهیز از بدگمانی 58
- قلمرو ستایش 58
- با یک کلمه 59
- هماهنگی علم و عمل 59
- هر چه دانی مگو 60
- جوینده یابنده است 60
- تقسیم شبانه روز 61
- سخن مسلحانه 61
- روزگار دو روز است 62
- پرهیز از کارهای گوناگون 62
- هماهنگی قلب و چشم 63
- راه تحمّل مصیبت ها 64
- آنچه برای خود نمی پسندی 65
- جهل و دشمنی 66
- شمشیر عقل و پرده بردباری 66
- نقش خواب دیدن ها در برنامه ریزی 67
- دوستی دوطرفه 68
- غیبت نشانه ناتوانی 69
- خشم و جدایی 69
- آنچه برای خود می پسندی 70
- فرصت و غصه 70
- نیرنگ نفس 71
- اندک ولی استوار 71
- جرعه ای خشم 72
- ارزش خود شناختن 73
- محیط رشد انسان 74
- پس انداز نیکی ها 76
- اشاره 76
- قدردانی نعمت ها 77
- راز فرمانروایی 77
- مسابقه با زمان 77
- بی گناه دلیر 78
- دام دوستی 78
- شهرت جهانی 78
- نگاه دامن گیر 79
- شکم دشمن پنهان 79
- نگاه غصه آور 79
- ریشه ترس 80
- سحرخیز باش تا کام روا شوی 80
- راز کرامت و بزرگی 80
- دوستی مفید 81
- کار دشمن 81
- عاشقِ نام دوست 81
- بنده ی احسان 83
- فراموش کاری احسان 83
- پاسخ نیکی 84
- چاهی برای خود 84
- شناخت نفس و اندازه آن 85
- کینه و اندوه 85
- پیشگیری بهتر از درمان 86
- اثر تلقین 86
- سکوت گویا 86
- اسارت داوطلبانه 87
- خجالت از خود 87
- زبان دست 87
- معجون مشکلات 88
- مرگ شادی بخش 88
- تازه وارد سرگردان 89
- زندگی بر مدار مدارا 89
- بلای ناامیدی 90
- نیت روزی رسان 90
- داروی روح 90
- نابودی غصه 91
- گندم از گندم بروید، جو ز جو 92
- نزدیک ولی به دنبال دور 92
- ندانستن مفید 93
- زیبا بگوی و زیبا بشنوی 93
- انقباض و انبساط روح 94
- سخنان هر مجلس 94
- نتیجه تلاش 95
- راز رزق و روزی روان 95
- مهم تر 95
- شکر عالم 96
- نمایش بی نیازی 96
- جنگ با دشمن واقعی 96
- زمان و مردانگی مردان 97
- اسیر و امیر کلمات 97
- آن قدر در می زنم! 98
- خوردنی های فانی و رفتنی های ماندگار 98
- گِله های حیات بخش 99
- گمان ضد غم 99
- بزرگ نمایی نیکی ها 99
- دوستان خوشبخت و خانواده بدبخت 100
- نیش های نزدیک 100
- شوق دیدار 101
- دوستی پولکی 101
- واگذاری و یادآوری دوست داشتنی 101
- پذیرش عذر و گشاده رویی 102
- عافیت های مجهول 102
- آتش عقل و هیزم ادب 103
- عقل و عمل 103
- دو نیمه ی عاقل 104
- طبیب عاقل، مریض جاهل 104
- دانستنی های ناچیز و دشمنی 105
- گذشته، حال، آینده 106
- زبان عمل 107
- سلطان عادت 107
- عادت، طبع دوم 107
- سرزنش واگیردار 108
- فرار از عیب های خویش 108
- خشمِ رسوایی 109
- نگاه کُشنده 109
- ابتدای و انتهای خشم 110
- بی تابی ناتوان 110
- اندوهِ ضعیف کننده 110
- شیطان بیکاری 111
- خوشحالی زودگذر 111
- دروغ فقر ساز 112
- عبادت ذهنی 112
- فکر گناه ساز 113
- عاقبت اندیشی 113
- لجاجتِ نتیجه بخش 113
- سخن زلال 114
- ناامیدی قاتل 114
- زخم سخن 114
- مُهر عقل 115
- متکبر ناچیز 115
- دروغ گوی مرده 116
- معرفی خود 116
- کاغذ آرامش بخش 116
- عادت زبان 117
- تشکر زبانی 117
- قاتل ناخواسته 118
- درد سرزنش 118
- زیادی سرزنش 118
- نصیحت اشتباه 119
- جداییِ سود رسان 119
- میل به هم نوع 119
- سخن چین 120
- سرکشی در مقابل سرکشی 120
- دردی پنهان 121
- مثلث محبت 121
- دل شاهد محبت 122
- هدیه دوستی 122
- همت های بلند 123
- ناامیدیِ امیدبخش 123
- خوراک مقوی و اندک 124
- آتش پنهان 126
- مبدأ تاریخ هجری 127
- تنها برنده مسابقه 127
- پنج انگشت 128
- نمازخانه در خانه 129
- آداب مسافرت 130
- زبان کودکان 131
- تغافل 132
- بهترین همراه 134
- روزی حلال 134
- مهمانی به سه شرط 135
کسی که پا از گلیم خویش فراتر ننهد همواره در عزت و سرفرازی زندگی می کند و دست جلوی اهل و نااهل دراز نمی کند.
غم ها و پیری زودرس
قَالَ (علیه السلام): الْهَمُّ نِصْفُ الْهَرَمِ؛
اندوه خوردن، نیمی از پیری است.(1)
غم و غصه، آدمی را پیر و افتاده می کند؛ و هم در جسم و هم در روح او تأثیر بسزایی دارد.
اقسام مردم
قَالَ (علیه السلام): وَ مِنْ کَلَامٍ لَهُ (علیه السلام) لِکُمَیْلِ بْنِ زِیَادٍ النَّخَعِیِّ قَالَ کُمَیْلُ بْنُ زِیَادٍ أَخَذَ بِیَدِی أَمِیرُ الْمُؤْمِنِینَ عَلِیُّ بْنُ أَبِی طَالِبٍ(علیه السلام) فَأَخْرَجَنِی إِلَی الْجَبَّانِ(2) فَلَمَّا أَصْحَرَ تَنَفَّسَ الصُّعَدَاءَ(3) ثُمَّ قَالَ یَا کُمَیْلَ بْنَ زِیَادٍ إِنَّ هَذِهِ الْقُلُوبَ أَوْعِیَهٌ(4)
فَخَیْرُهَا أَوْعَاهَا فَاحْفَظْ عَنِّی مَا أَقُولُ لَکَ النَّاسُ ثَلَاثَهٌ فَعَالِمٌ رَبَّانِیٌ وَ مُتَعَلِّمٌ عَلَی سَبِیلِ نَجَاهٍ وَ هَمَجٌ (5) رَعَاعٌ (6) أَتْبَاعُ کُلِّ نَاعِقٍ(7) یَمِیلُونَ مَعَ کُلِّ رِیحٍ لَمْ یَسْتَضِیئُوا بِنُورِ الْعِلْمِ وَ لَمْ یَلْجَئُوا إِلَی
1- . ح 143.
2- . صحرا، قبرستان.
3- . تنفسی طولانی ناشی از درد و رنج.
4- . ظرف.
5- . مگس کوچک، اشاره به حقارت و بی ارزشی.
6- . افراد بی سروپا و اوباش.
7- . صدایی که چوپان برای راندن و نهیب زدن گوسفندان سر می دهد. یا صدای کلاغ.