گزیده ای از تربیت و اخلاق در نهج البلاغه و غررالحکم به ضمیمه داستان هایی از امام علی علیه السلام صفحه 34
- دیباچه: 1
- خواری و پستی خویش 3
- ترس و تهیدستی 4
- دانش میراث ارزشمند 4
- خوش رویی و دوست یابی 5
- داروی معنوی 5
- فرار نعمت 6
- جوانمردی و دست خدا 7
- نتیجه ترس و کم رویی 8
- کفاره گناهان بزرگ 9
- رفتارشناسی (پنهان ولی آشکار) 10
- انجام دهنده کارهای خیر و شر 11
- اعتدال در بخشش و حسابرسی 11
- هشت چیز را به خاطر بسپار 12
- راه شناخت عاقل و احمق 13
- ارزش مرد 14
- راه تسخیر دل ها 14
- تعریف سخاوت 15
- هیچ ثروت و ارثی! 15
- ثروت پایان ناپذیر 16
- هشدار که مژده است! 16
- روش پاسخ دادن به ستایش ها و نیکی ها 17
- درخواست از نااهل 18
- بخشش اندک و شرم 18
- حفظ روح امیدواری 19
- روش تعلیم و تربیت 20
- گمشده مؤمن 21
- ارزش انسان به تخصص او 21
- شجاعت گفتن «نمی دانم» 23
- دانشمند کامل کیست؟ 23
- درمان روح و روان 24
- نگو ولی عمل کن 25
- دانش زبانی و دانش عملی 25
- مناجاتی زیبا در ستایش دیگران 26
- سه شرط خدمت به مردم 26
- دانشمند و جهل کُشنده 27
- تنبلی و غصه 29
- درمان فقر 30
- دوست، دوست نیست مگر 30
- غم ها و پیری زودرس 31
- اقسام مردم 31
- رفتارشناسی 33
- بازمی گردد ولی گویا نبوده 34
- آینده نگری 34
- پرهیز از مواضع اتّهام 35
- رازداری 36
- مشورت و افکار گوناگون 37
- راه درمان ترس 38
- ابزار ریاست 38
- روش نابود کردن بدی ها 39
- طمع ورزی و بردگی 40
- نتیجه کوتاهی و دوراندیشی 40
- انباردار دیگران 41
- جایگاه سخن و سکوت 41
- عبرت آموزی از اتلاف اموال 42
- راه به کار گرفتن قلب 42
- اهمیت تلقین 43
- خودپسندی آفت عقل 45
- راه آرامش 45
- نرم خویی و هواداران 46
- دگرگونی روزگار و شناخت انسان ها 46
- حسادت و بیماری 47
- هفت اثر ارزش اخلاقی 47
- پاداش انفاق 48
- هدیه سخاوت! 49
- تصدیق خوش بینی ها 50
- خداشناسی در حوادث روزگار 50
- تندخویی و جنون 51
- گفتار حکیمان درمان یا درد؟ 51
- روش صحیح پاسخ دادن 52
- اعتدال در دوستی ها و دشمنی ها 53
- اندک ولی پیوسته 53
- دوستی با احمق هرگز! 54
- آدم داغدار و مال غارت شده 54
- روانشناسی عبادات 55
- بی نیازی از عذرخواهی 55
- روانشناسی مؤمن 56
- تیرانداز بدون کمان 57
- آبرو و یخ جامد 57
- پرهیز از بدگمانی 58
- قلمرو ستایش 58
- با یک کلمه 59
- هماهنگی علم و عمل 59
- هر چه دانی مگو 60
- جوینده یابنده است 60
- تقسیم شبانه روز 61
- سخن مسلحانه 61
- روزگار دو روز است 62
- پرهیز از کارهای گوناگون 62
- هماهنگی قلب و چشم 63
- راه تحمّل مصیبت ها 64
- آنچه برای خود نمی پسندی 65
- جهل و دشمنی 66
- شمشیر عقل و پرده بردباری 66
- نقش خواب دیدن ها در برنامه ریزی 67
- دوستی دوطرفه 68
- غیبت نشانه ناتوانی 69
- خشم و جدایی 69
- فرصت و غصه 70
- آنچه برای خود می پسندی 70
- نیرنگ نفس 71
- اندک ولی استوار 71
- جرعه ای خشم 72
- ارزش خود شناختن 73
- محیط رشد انسان 74
- پس انداز نیکی ها 76
- اشاره 76
- قدردانی نعمت ها 77
- راز فرمانروایی 77
- مسابقه با زمان 77
- بی گناه دلیر 78
- دام دوستی 78
- شهرت جهانی 78
- نگاه غصه آور 79
- نگاه دامن گیر 79
- شکم دشمن پنهان 79
- ریشه ترس 80
- سحرخیز باش تا کام روا شوی 80
- راز کرامت و بزرگی 80
- دوستی مفید 81
- کار دشمن 81
- عاشقِ نام دوست 81
- بنده ی احسان 83
- فراموش کاری احسان 83
- پاسخ نیکی 84
- چاهی برای خود 84
- شناخت نفس و اندازه آن 85
- کینه و اندوه 85
- پیشگیری بهتر از درمان 86
- اثر تلقین 86
- سکوت گویا 86
- اسارت داوطلبانه 87
- زبان دست 87
- خجالت از خود 87
- معجون مشکلات 88
- مرگ شادی بخش 88
- تازه وارد سرگردان 89
- زندگی بر مدار مدارا 89
- بلای ناامیدی 90
- نیت روزی رسان 90
- داروی روح 90
- نابودی غصه 91
- گندم از گندم بروید، جو ز جو 92
- نزدیک ولی به دنبال دور 92
- ندانستن مفید 93
- زیبا بگوی و زیبا بشنوی 93
- انقباض و انبساط روح 94
- سخنان هر مجلس 94
- نتیجه تلاش 95
- مهم تر 95
- راز رزق و روزی روان 95
- شکر عالم 96
- نمایش بی نیازی 96
- جنگ با دشمن واقعی 96
- زمان و مردانگی مردان 97
- اسیر و امیر کلمات 97
- آن قدر در می زنم! 98
- خوردنی های فانی و رفتنی های ماندگار 98
- گمان ضد غم 99
- گِله های حیات بخش 99
- بزرگ نمایی نیکی ها 99
- دوستان خوشبخت و خانواده بدبخت 100
- نیش های نزدیک 100
- دوستی پولکی 101
- واگذاری و یادآوری دوست داشتنی 101
- شوق دیدار 101
- پذیرش عذر و گشاده رویی 102
- عافیت های مجهول 102
- آتش عقل و هیزم ادب 103
- عقل و عمل 103
- دو نیمه ی عاقل 104
- طبیب عاقل، مریض جاهل 104
- دانستنی های ناچیز و دشمنی 105
- گذشته، حال، آینده 106
- زبان عمل 107
- سلطان عادت 107
- عادت، طبع دوم 107
- سرزنش واگیردار 108
- فرار از عیب های خویش 108
- خشمِ رسوایی 109
- نگاه کُشنده 109
- ابتدای و انتهای خشم 110
- بی تابی ناتوان 110
- اندوهِ ضعیف کننده 110
- خوشحالی زودگذر 111
- شیطان بیکاری 111
- عبادت ذهنی 112
- دروغ فقر ساز 112
- لجاجتِ نتیجه بخش 113
- فکر گناه ساز 113
- عاقبت اندیشی 113
- ناامیدی قاتل 114
- زخم سخن 114
- سخن زلال 114
- متکبر ناچیز 115
- مُهر عقل 115
- معرفی خود 116
- کاغذ آرامش بخش 116
- دروغ گوی مرده 116
- عادت زبان 117
- تشکر زبانی 117
- درد سرزنش 118
- قاتل ناخواسته 118
- زیادی سرزنش 118
- جداییِ سود رسان 119
- نصیحت اشتباه 119
- میل به هم نوع 119
- سخن چین 120
- سرکشی در مقابل سرکشی 120
- دردی پنهان 121
- مثلث محبت 121
- دل شاهد محبت 122
- هدیه دوستی 122
- همت های بلند 123
- ناامیدیِ امیدبخش 123
- خوراک مقوی و اندک 124
- آتش پنهان 126
- مبدأ تاریخ هجری 127
- تنها برنده مسابقه 127
- پنج انگشت 128
- نمازخانه در خانه 129
- آداب مسافرت 130
- زبان کودکان 131
- تغافل 132
- بهترین همراه 134
- روزی حلال 134
- مهمانی به سه شرط 135
انسان باید قدر و ارزش خود را بداند و در حد و شأن خودش کاری را انجام دهد یا صحبت کند.
آینده نگری
قَالَ (علیه السلام): لِکُلِّ امْرِئٍ عَاقِبَهٌ حُلْوَهٌ أَوْ مُرَّهٌ؛
هر کس را پایانی است، تلخ یا شیرین.(1)
آدمی زاد باید به عاقبت کار خویش بیندیشد و مراقب آن باشد. چراکه انسان در حال تغییر و دگرگونی است و آنچه مهم است عاقبت به خیری است. چه بسیار افرادی که در آغاز و در طول مسیر بر جاده صدق و صداقت و درستی بودند ولکن در باقیمانده عمر برگ دفتر زندگی خویش را سیاه کردند. خداوندا! به همه ما حُسن عاقبت لطف بفرما.
بازمی گردد ولی گویا نبوده
قَالَ (علیه السلام): لِکُلِّ مُقْبِلٍ إِدْبَارٌ وَ مَا أَدْبَرَ [فَکَأَنْ] کَأَنْ لَمْ یَکُنْ؛
آنچه روی می آورد، بازمی گردد و چیزی که بازگردد گویی هرگز نبوده است!(2)
نعمت ها و خوشی ها و بلاها و مشکلات خواه ناخواه روزگاری به انسان رو می آورند و روزی دیگر از بین می روند؛ و زمانی که می روند گویا اصلاً نه نعمتی بوده و نه درد و مشکلی؛ مانند، تندرستی، بیماری، شادابی و غمگینی.
1- . ح 151.
2- . ح 152.