گزیده ای از تربیت و اخلاق در نهج البلاغه و غررالحکم به ضمیمه داستان هایی از امام علی علیه السلام صفحه 40
- دیباچه: 1
- خواری و پستی خویش 3
- دانش میراث ارزشمند 4
- ترس و تهیدستی 4
- داروی معنوی 5
- خوش رویی و دوست یابی 5
- فرار نعمت 6
- جوانمردی و دست خدا 7
- نتیجه ترس و کم رویی 8
- کفاره گناهان بزرگ 9
- رفتارشناسی (پنهان ولی آشکار) 10
- اعتدال در بخشش و حسابرسی 11
- انجام دهنده کارهای خیر و شر 11
- هشت چیز را به خاطر بسپار 12
- راه شناخت عاقل و احمق 13
- ارزش مرد 14
- راه تسخیر دل ها 14
- تعریف سخاوت 15
- هیچ ثروت و ارثی! 15
- ثروت پایان ناپذیر 16
- هشدار که مژده است! 16
- روش پاسخ دادن به ستایش ها و نیکی ها 17
- درخواست از نااهل 18
- بخشش اندک و شرم 18
- حفظ روح امیدواری 19
- روش تعلیم و تربیت 20
- گمشده مؤمن 21
- ارزش انسان به تخصص او 21
- شجاعت گفتن «نمی دانم» 23
- دانشمند کامل کیست؟ 23
- درمان روح و روان 24
- دانش زبانی و دانش عملی 25
- نگو ولی عمل کن 25
- مناجاتی زیبا در ستایش دیگران 26
- سه شرط خدمت به مردم 26
- دانشمند و جهل کُشنده 27
- تنبلی و غصه 29
- دوست، دوست نیست مگر 30
- درمان فقر 30
- غم ها و پیری زودرس 31
- اقسام مردم 31
- رفتارشناسی 33
- آینده نگری 34
- بازمی گردد ولی گویا نبوده 34
- پرهیز از مواضع اتّهام 35
- رازداری 36
- مشورت و افکار گوناگون 37
- راه درمان ترس 38
- ابزار ریاست 38
- روش نابود کردن بدی ها 39
- طمع ورزی و بردگی 40
- نتیجه کوتاهی و دوراندیشی 40
- انباردار دیگران 41
- جایگاه سخن و سکوت 41
- راه به کار گرفتن قلب 42
- عبرت آموزی از اتلاف اموال 42
- اهمیت تلقین 43
- خودپسندی آفت عقل 45
- راه آرامش 45
- دگرگونی روزگار و شناخت انسان ها 46
- نرم خویی و هواداران 46
- هفت اثر ارزش اخلاقی 47
- حسادت و بیماری 47
- پاداش انفاق 48
- هدیه سخاوت! 49
- خداشناسی در حوادث روزگار 50
- تصدیق خوش بینی ها 50
- تندخویی و جنون 51
- گفتار حکیمان درمان یا درد؟ 51
- روش صحیح پاسخ دادن 52
- اندک ولی پیوسته 53
- اعتدال در دوستی ها و دشمنی ها 53
- آدم داغدار و مال غارت شده 54
- دوستی با احمق هرگز! 54
- بی نیازی از عذرخواهی 55
- روانشناسی عبادات 55
- روانشناسی مؤمن 56
- آبرو و یخ جامد 57
- تیرانداز بدون کمان 57
- پرهیز از بدگمانی 58
- قلمرو ستایش 58
- با یک کلمه 59
- هماهنگی علم و عمل 59
- جوینده یابنده است 60
- هر چه دانی مگو 60
- سخن مسلحانه 61
- تقسیم شبانه روز 61
- روزگار دو روز است 62
- پرهیز از کارهای گوناگون 62
- هماهنگی قلب و چشم 63
- راه تحمّل مصیبت ها 64
- آنچه برای خود نمی پسندی 65
- جهل و دشمنی 66
- شمشیر عقل و پرده بردباری 66
- نقش خواب دیدن ها در برنامه ریزی 67
- دوستی دوطرفه 68
- غیبت نشانه ناتوانی 69
- خشم و جدایی 69
- فرصت و غصه 70
- آنچه برای خود می پسندی 70
- اندک ولی استوار 71
- نیرنگ نفس 71
- جرعه ای خشم 72
- ارزش خود شناختن 73
- محیط رشد انسان 74
- اشاره 76
- پس انداز نیکی ها 76
- مسابقه با زمان 77
- قدردانی نعمت ها 77
- راز فرمانروایی 77
- بی گناه دلیر 78
- شهرت جهانی 78
- دام دوستی 78
- نگاه غصه آور 79
- نگاه دامن گیر 79
- شکم دشمن پنهان 79
- ریشه ترس 80
- راز کرامت و بزرگی 80
- سحرخیز باش تا کام روا شوی 80
- عاشقِ نام دوست 81
- کار دشمن 81
- دوستی مفید 81
- بنده ی احسان 83
- فراموش کاری احسان 83
- پاسخ نیکی 84
- چاهی برای خود 84
- کینه و اندوه 85
- شناخت نفس و اندازه آن 85
- سکوت گویا 86
- پیشگیری بهتر از درمان 86
- اثر تلقین 86
- خجالت از خود 87
- زبان دست 87
- اسارت داوطلبانه 87
- مرگ شادی بخش 88
- معجون مشکلات 88
- زندگی بر مدار مدارا 89
- تازه وارد سرگردان 89
- بلای ناامیدی 90
- نیت روزی رسان 90
- داروی روح 90
- نابودی غصه 91
- گندم از گندم بروید، جو ز جو 92
- نزدیک ولی به دنبال دور 92
- ندانستن مفید 93
- زیبا بگوی و زیبا بشنوی 93
- انقباض و انبساط روح 94
- سخنان هر مجلس 94
- نتیجه تلاش 95
- راز رزق و روزی روان 95
- مهم تر 95
- شکر عالم 96
- نمایش بی نیازی 96
- جنگ با دشمن واقعی 96
- اسیر و امیر کلمات 97
- زمان و مردانگی مردان 97
- آن قدر در می زنم! 98
- خوردنی های فانی و رفتنی های ماندگار 98
- بزرگ نمایی نیکی ها 99
- گِله های حیات بخش 99
- گمان ضد غم 99
- نیش های نزدیک 100
- دوستان خوشبخت و خانواده بدبخت 100
- شوق دیدار 101
- دوستی پولکی 101
- واگذاری و یادآوری دوست داشتنی 101
- پذیرش عذر و گشاده رویی 102
- عافیت های مجهول 102
- آتش عقل و هیزم ادب 103
- عقل و عمل 103
- دو نیمه ی عاقل 104
- طبیب عاقل، مریض جاهل 104
- دانستنی های ناچیز و دشمنی 105
- گذشته، حال، آینده 106
- سلطان عادت 107
- عادت، طبع دوم 107
- زبان عمل 107
- فرار از عیب های خویش 108
- سرزنش واگیردار 108
- خشمِ رسوایی 109
- نگاه کُشنده 109
- ابتدای و انتهای خشم 110
- اندوهِ ضعیف کننده 110
- بی تابی ناتوان 110
- خوشحالی زودگذر 111
- شیطان بیکاری 111
- دروغ فقر ساز 112
- عبادت ذهنی 112
- فکر گناه ساز 113
- عاقبت اندیشی 113
- لجاجتِ نتیجه بخش 113
- ناامیدی قاتل 114
- سخن زلال 114
- زخم سخن 114
- مُهر عقل 115
- متکبر ناچیز 115
- دروغ گوی مرده 116
- معرفی خود 116
- کاغذ آرامش بخش 116
- عادت زبان 117
- تشکر زبانی 117
- درد سرزنش 118
- قاتل ناخواسته 118
- زیادی سرزنش 118
- جداییِ سود رسان 119
- میل به هم نوع 119
- نصیحت اشتباه 119
- سرکشی در مقابل سرکشی 120
- سخن چین 120
- مثلث محبت 121
- دردی پنهان 121
- هدیه دوستی 122
- دل شاهد محبت 122
- ناامیدیِ امیدبخش 123
- همت های بلند 123
- خوراک مقوی و اندک 124
- آتش پنهان 126
- تنها برنده مسابقه 127
- مبدأ تاریخ هجری 127
- پنج انگشت 128
- نمازخانه در خانه 129
- آداب مسافرت 130
- زبان کودکان 131
- تغافل 132
- بهترین همراه 134
- روزی حلال 134
- مهمانی به سه شرط 135
لجاجت
قَالَ (علیه السلام): اللَّجَاجَهُ تَسُلُّ(1) الرَّأْیَ؛
لجاجت تدبیر را سست می کند.(2)
یک دنده و لجباز بودن. فکر و رای آدمی را بی ارزش و نابود می کند. نباید خودمان را عقل کُل و همه چیزدان بدانیم. تنها ما نیستیم که فکر صحیح به ذهنمان می رسد شاید در نزدیکی ما نیز تفکری صحیح تر باشد که نباید با لجبازی آن را از دست داد؛ و چه بسا لجاجت باعث کدورت و دشمنی و تنهایی... می شود.
طمع ورزی و بردگی
قَالَ (علیه السلام): الطَّمَعُ رِقٌّ مُؤَبَّدٌ؛
طمع ورزی، بردگی همیشگی است.(3)
فرد حریص و طمع کار دست به هر کاری می زند و عزت و شخصیت خویش را لک دار می کند تا شاید لقمه ای بیشتر به دست آورد. این گونه افراد همواره نگاهشان به دستان دیگران دوخته است تا شاید چیزی از آن ها به او برسد.
نتیجه کوتاهی و دوراندیشی
قَالَ (علیه السلام): ثَمَرَهُ التَّفْرِیطِ النَّدَامَهُ وَ ثَمَرَهُ الْحَزْمِ السَّلَامَهُ؛
1- . به معنای بیرون کشیدن شمشیر از غلاف با نرمش و یا خارج کردن هر چیزی به مدارا و نرمی است؛ و گاهی نیز به معنی نابودن کردن است.
2- . ح 179.
3- . ح 180.