گزیده ای از تربیت و اخلاق در نهج البلاغه و غررالحکم به ضمیمه داستان هایی از امام علی علیه السلام صفحه 59

نباید سریعاً درباره دیگران قضاوت و نتیجه گیری کرد. چه بسا فرد منظور و مقصودی دیگری دارد ولی دیگران برداشت دیگری می کنند؛ و قضاوت عجولانه سبب بی اعتمادی و سوءظن می شود.

هماهنگی علم و عمل

قَالَ (علیه السلام): الْعِلْمُ مَقْرُونٌ بِالْعَمَلِ فَمَنْ عَلِمَ عَمِلَ وَ الْعِلْمُ یَهْتِفُ بِالْعَمَلِ فَإِنْ [أَجَابَ] أَجَابَهُ وَ إِلَّا ارْتَحَلَ عَنْهُ؛

علم و عمل پیوندی نزدیک دارند؛ و کسی که دانست باید به آن عمل کند، چراکه علم، عمل را فراخواند، اگر پاسخش داد می ماند و گرنه کوچ می کند.(1)

دانش با عمل به آن باقی و پایدار می ماند و بدون عمل به بوته فراموشی سپرده می شود. ثمر و نتیجه ای نیز ندارد.

با یک کلمه

قَالَ (علیه السلام): الْکَلَامُ فِی وَثَاقِکَ مَا لَمْ تَتَکَلَّمْ بِهِ فَإِذَا تَکَلَّمْتَ بِهِ صِرْتَ فِی وَثَاقِهِ فَاخْزُنْ لِسَانَکَ کَمَا تَخْزُنُ ذَهَبَکَ وَ وَرِقَکَ فَرُبَّ کَلِمَهٍ سَلَبَتْ نِعْمَهً وَ جَلَبَتْ نِقْمَهً؛

سخن دربند توست تا آن را نگفته باشی و چون گفتی، تو دربند آنی، پس زبانت را نگهدار چنانکه طلا و نقره خود را نگه می داری، زیرا چه بسا سخنی که نعمتی را سلب کرده یا نعمتی را جلب کرد.(2)