گزیده ای از تربیت و اخلاق در نهج البلاغه و غررالحکم به ضمیمه داستان هایی از امام علی علیه السلام صفحه 61
- دیباچه: 1
- خواری و پستی خویش 3
- ترس و تهیدستی 4
- دانش میراث ارزشمند 4
- خوش رویی و دوست یابی 5
- داروی معنوی 5
- فرار نعمت 6
- جوانمردی و دست خدا 7
- نتیجه ترس و کم رویی 8
- کفاره گناهان بزرگ 9
- رفتارشناسی (پنهان ولی آشکار) 10
- انجام دهنده کارهای خیر و شر 11
- اعتدال در بخشش و حسابرسی 11
- هشت چیز را به خاطر بسپار 12
- راه شناخت عاقل و احمق 13
- ارزش مرد 14
- راه تسخیر دل ها 14
- هیچ ثروت و ارثی! 15
- تعریف سخاوت 15
- هشدار که مژده است! 16
- ثروت پایان ناپذیر 16
- روش پاسخ دادن به ستایش ها و نیکی ها 17
- بخشش اندک و شرم 18
- درخواست از نااهل 18
- حفظ روح امیدواری 19
- روش تعلیم و تربیت 20
- گمشده مؤمن 21
- ارزش انسان به تخصص او 21
- دانشمند کامل کیست؟ 23
- شجاعت گفتن «نمی دانم» 23
- درمان روح و روان 24
- دانش زبانی و دانش عملی 25
- نگو ولی عمل کن 25
- سه شرط خدمت به مردم 26
- مناجاتی زیبا در ستایش دیگران 26
- دانشمند و جهل کُشنده 27
- تنبلی و غصه 29
- دوست، دوست نیست مگر 30
- درمان فقر 30
- غم ها و پیری زودرس 31
- اقسام مردم 31
- رفتارشناسی 33
- بازمی گردد ولی گویا نبوده 34
- آینده نگری 34
- پرهیز از مواضع اتّهام 35
- رازداری 36
- مشورت و افکار گوناگون 37
- راه درمان ترس 38
- ابزار ریاست 38
- روش نابود کردن بدی ها 39
- طمع ورزی و بردگی 40
- نتیجه کوتاهی و دوراندیشی 40
- انباردار دیگران 41
- جایگاه سخن و سکوت 41
- عبرت آموزی از اتلاف اموال 42
- راه به کار گرفتن قلب 42
- اهمیت تلقین 43
- خودپسندی آفت عقل 45
- راه آرامش 45
- دگرگونی روزگار و شناخت انسان ها 46
- نرم خویی و هواداران 46
- هفت اثر ارزش اخلاقی 47
- حسادت و بیماری 47
- پاداش انفاق 48
- هدیه سخاوت! 49
- تصدیق خوش بینی ها 50
- خداشناسی در حوادث روزگار 50
- تندخویی و جنون 51
- گفتار حکیمان درمان یا درد؟ 51
- روش صحیح پاسخ دادن 52
- اعتدال در دوستی ها و دشمنی ها 53
- اندک ولی پیوسته 53
- آدم داغدار و مال غارت شده 54
- دوستی با احمق هرگز! 54
- روانشناسی عبادات 55
- بی نیازی از عذرخواهی 55
- روانشناسی مؤمن 56
- تیرانداز بدون کمان 57
- آبرو و یخ جامد 57
- پرهیز از بدگمانی 58
- قلمرو ستایش 58
- هماهنگی علم و عمل 59
- با یک کلمه 59
- جوینده یابنده است 60
- هر چه دانی مگو 60
- سخن مسلحانه 61
- تقسیم شبانه روز 61
- روزگار دو روز است 62
- پرهیز از کارهای گوناگون 62
- هماهنگی قلب و چشم 63
- راه تحمّل مصیبت ها 64
- آنچه برای خود نمی پسندی 65
- جهل و دشمنی 66
- شمشیر عقل و پرده بردباری 66
- نقش خواب دیدن ها در برنامه ریزی 67
- دوستی دوطرفه 68
- غیبت نشانه ناتوانی 69
- خشم و جدایی 69
- آنچه برای خود می پسندی 70
- فرصت و غصه 70
- نیرنگ نفس 71
- اندک ولی استوار 71
- جرعه ای خشم 72
- ارزش خود شناختن 73
- محیط رشد انسان 74
- پس انداز نیکی ها 76
- اشاره 76
- قدردانی نعمت ها 77
- راز فرمانروایی 77
- مسابقه با زمان 77
- دام دوستی 78
- بی گناه دلیر 78
- شهرت جهانی 78
- نگاه دامن گیر 79
- نگاه غصه آور 79
- شکم دشمن پنهان 79
- ریشه ترس 80
- سحرخیز باش تا کام روا شوی 80
- راز کرامت و بزرگی 80
- دوستی مفید 81
- کار دشمن 81
- عاشقِ نام دوست 81
- بنده ی احسان 83
- فراموش کاری احسان 83
- پاسخ نیکی 84
- چاهی برای خود 84
- شناخت نفس و اندازه آن 85
- کینه و اندوه 85
- پیشگیری بهتر از درمان 86
- سکوت گویا 86
- اثر تلقین 86
- خجالت از خود 87
- اسارت داوطلبانه 87
- زبان دست 87
- معجون مشکلات 88
- مرگ شادی بخش 88
- تازه وارد سرگردان 89
- زندگی بر مدار مدارا 89
- بلای ناامیدی 90
- نیت روزی رسان 90
- داروی روح 90
- نابودی غصه 91
- گندم از گندم بروید، جو ز جو 92
- نزدیک ولی به دنبال دور 92
- ندانستن مفید 93
- زیبا بگوی و زیبا بشنوی 93
- انقباض و انبساط روح 94
- سخنان هر مجلس 94
- نتیجه تلاش 95
- راز رزق و روزی روان 95
- مهم تر 95
- شکر عالم 96
- نمایش بی نیازی 96
- جنگ با دشمن واقعی 96
- اسیر و امیر کلمات 97
- زمان و مردانگی مردان 97
- آن قدر در می زنم! 98
- خوردنی های فانی و رفتنی های ماندگار 98
- گمان ضد غم 99
- گِله های حیات بخش 99
- بزرگ نمایی نیکی ها 99
- دوستان خوشبخت و خانواده بدبخت 100
- نیش های نزدیک 100
- دوستی پولکی 101
- شوق دیدار 101
- واگذاری و یادآوری دوست داشتنی 101
- پذیرش عذر و گشاده رویی 102
- عافیت های مجهول 102
- آتش عقل و هیزم ادب 103
- عقل و عمل 103
- دو نیمه ی عاقل 104
- طبیب عاقل، مریض جاهل 104
- دانستنی های ناچیز و دشمنی 105
- گذشته، حال، آینده 106
- زبان عمل 107
- عادت، طبع دوم 107
- سلطان عادت 107
- فرار از عیب های خویش 108
- سرزنش واگیردار 108
- نگاه کُشنده 109
- خشمِ رسوایی 109
- اندوهِ ضعیف کننده 110
- ابتدای و انتهای خشم 110
- بی تابی ناتوان 110
- خوشحالی زودگذر 111
- شیطان بیکاری 111
- عبادت ذهنی 112
- دروغ فقر ساز 112
- فکر گناه ساز 113
- لجاجتِ نتیجه بخش 113
- عاقبت اندیشی 113
- ناامیدی قاتل 114
- سخن زلال 114
- زخم سخن 114
- متکبر ناچیز 115
- مُهر عقل 115
- معرفی خود 116
- دروغ گوی مرده 116
- کاغذ آرامش بخش 116
- تشکر زبانی 117
- عادت زبان 117
- درد سرزنش 118
- قاتل ناخواسته 118
- زیادی سرزنش 118
- نصیحت اشتباه 119
- میل به هم نوع 119
- جداییِ سود رسان 119
- سخن چین 120
- سرکشی در مقابل سرکشی 120
- دردی پنهان 121
- مثلث محبت 121
- دل شاهد محبت 122
- هدیه دوستی 122
- ناامیدیِ امیدبخش 123
- همت های بلند 123
- خوراک مقوی و اندک 124
- آتش پنهان 126
- مبدأ تاریخ هجری 127
- تنها برنده مسابقه 127
- پنج انگشت 128
- نمازخانه در خانه 129
- آداب مسافرت 130
- زبان کودکان 131
- تغافل 132
- بهترین همراه 134
- روزی حلال 134
- مهمانی به سه شرط 135
همت و امید دو شاخص افراد موفق هستند. آدمی با این دو می تواند به تمام خواسته ها و به برخی از آن ها دست یابد. آنچه مهم است. پیوند تلاش و کوشش همراه با امید است.
تقسیم شبانه روز
قَالَ (علیه السلام): لِلْمُؤْمِنِ ثَلَاثُ سَاعَاتٍ فَسَاعَهٌ یُنَاجِی فِیهَا رَبَّهُ وَ سَاعَهٌ یَرُمُّ [فِیهَا مَعَایِشَهُ] مَعَاشَهُ وَ سَاعَهٌ یُخَلِّی [فِیهَا] بَیْنَ نَفْسِهِ وَ بَیْنَ لَذَّتِهَا فِیمَا یَحِلُّ وَ یَجْمُلُ وَ لَیْسَ لِلْعَاقِلِ أَنْ یَکُونَ شَاخِصاً إِلَّا فِی ثَلَاثٍ مَرَمَّهٍ لِمَعَاشٍ أَوْ خُطْوَهٍ فِی مَعَادٍ أَوْ لَذَّهٍ فِی غَیْرِ مُحَرَّمٍ؛
مؤمن باید شبانه روز خود را به سه قسم تقسیم کند، زمانی برای نیایش و عبادت پروردگار و زمانی برای تأمین هزینه زندگی و زمانی برای واداشتن نفس به لذّت هایی که حلال و مایه زیبایی است. خردمند را نشاید جز آنکه در پی سه چیز حرکت کند: کسب حلال برای تأمین زندگی، یا گام نهادن در راه آخرت، یا به دست آوردن لذّت های حلال.(1)
از ویژگی ها برجسته مؤمن برنامه ریزی دقیق او برای هر کاری است و هر کار را در وقت خودش انجام می دهد.
سخن مسلحانه
قَالَ (علیه السلام): رُبَّ قَوْلٍ أَنْفَذُ مِنْ صَوْلٍ؛
1- . ح 390.