گزیده ای از تربیت و اخلاق در نهج البلاغه و غررالحکم به ضمیمه داستان هایی از امام علی علیه السلام صفحه 8
- دیباچه: 1
- خواری و پستی خویش 3
- ترس و تهیدستی 4
- دانش میراث ارزشمند 4
- خوش رویی و دوست یابی 5
- داروی معنوی 5
- فرار نعمت 6
- جوانمردی و دست خدا 7
- نتیجه ترس و کم رویی 8
- کفاره گناهان بزرگ 9
- رفتارشناسی (پنهان ولی آشکار) 10
- انجام دهنده کارهای خیر و شر 11
- اعتدال در بخشش و حسابرسی 11
- هشت چیز را به خاطر بسپار 12
- راه شناخت عاقل و احمق 13
- ارزش مرد 14
- راه تسخیر دل ها 14
- تعریف سخاوت 15
- هیچ ثروت و ارثی! 15
- ثروت پایان ناپذیر 16
- هشدار که مژده است! 16
- روش پاسخ دادن به ستایش ها و نیکی ها 17
- بخشش اندک و شرم 18
- درخواست از نااهل 18
- حفظ روح امیدواری 19
- روش تعلیم و تربیت 20
- گمشده مؤمن 21
- ارزش انسان به تخصص او 21
- دانشمند کامل کیست؟ 23
- شجاعت گفتن «نمی دانم» 23
- درمان روح و روان 24
- دانش زبانی و دانش عملی 25
- نگو ولی عمل کن 25
- سه شرط خدمت به مردم 26
- مناجاتی زیبا در ستایش دیگران 26
- دانشمند و جهل کُشنده 27
- تنبلی و غصه 29
- درمان فقر 30
- دوست، دوست نیست مگر 30
- غم ها و پیری زودرس 31
- اقسام مردم 31
- رفتارشناسی 33
- آینده نگری 34
- بازمی گردد ولی گویا نبوده 34
- پرهیز از مواضع اتّهام 35
- رازداری 36
- مشورت و افکار گوناگون 37
- راه درمان ترس 38
- ابزار ریاست 38
- روش نابود کردن بدی ها 39
- طمع ورزی و بردگی 40
- نتیجه کوتاهی و دوراندیشی 40
- انباردار دیگران 41
- جایگاه سخن و سکوت 41
- عبرت آموزی از اتلاف اموال 42
- راه به کار گرفتن قلب 42
- اهمیت تلقین 43
- خودپسندی آفت عقل 45
- راه آرامش 45
- نرم خویی و هواداران 46
- دگرگونی روزگار و شناخت انسان ها 46
- حسادت و بیماری 47
- هفت اثر ارزش اخلاقی 47
- پاداش انفاق 48
- هدیه سخاوت! 49
- تصدیق خوش بینی ها 50
- خداشناسی در حوادث روزگار 50
- تندخویی و جنون 51
- گفتار حکیمان درمان یا درد؟ 51
- روش صحیح پاسخ دادن 52
- اعتدال در دوستی ها و دشمنی ها 53
- اندک ولی پیوسته 53
- دوستی با احمق هرگز! 54
- آدم داغدار و مال غارت شده 54
- روانشناسی عبادات 55
- بی نیازی از عذرخواهی 55
- روانشناسی مؤمن 56
- تیرانداز بدون کمان 57
- آبرو و یخ جامد 57
- پرهیز از بدگمانی 58
- قلمرو ستایش 58
- هماهنگی علم و عمل 59
- با یک کلمه 59
- جوینده یابنده است 60
- هر چه دانی مگو 60
- سخن مسلحانه 61
- تقسیم شبانه روز 61
- روزگار دو روز است 62
- پرهیز از کارهای گوناگون 62
- هماهنگی قلب و چشم 63
- راه تحمّل مصیبت ها 64
- آنچه برای خود نمی پسندی 65
- جهل و دشمنی 66
- شمشیر عقل و پرده بردباری 66
- نقش خواب دیدن ها در برنامه ریزی 67
- دوستی دوطرفه 68
- غیبت نشانه ناتوانی 69
- خشم و جدایی 69
- آنچه برای خود می پسندی 70
- فرصت و غصه 70
- نیرنگ نفس 71
- اندک ولی استوار 71
- جرعه ای خشم 72
- ارزش خود شناختن 73
- محیط رشد انسان 74
- پس انداز نیکی ها 76
- اشاره 76
- راز فرمانروایی 77
- قدردانی نعمت ها 77
- مسابقه با زمان 77
- دام دوستی 78
- بی گناه دلیر 78
- شهرت جهانی 78
- نگاه دامن گیر 79
- نگاه غصه آور 79
- شکم دشمن پنهان 79
- ریشه ترس 80
- سحرخیز باش تا کام روا شوی 80
- راز کرامت و بزرگی 80
- کار دشمن 81
- دوستی مفید 81
- عاشقِ نام دوست 81
- فراموش کاری احسان 83
- بنده ی احسان 83
- پاسخ نیکی 84
- چاهی برای خود 84
- شناخت نفس و اندازه آن 85
- کینه و اندوه 85
- پیشگیری بهتر از درمان 86
- اثر تلقین 86
- سکوت گویا 86
- اسارت داوطلبانه 87
- زبان دست 87
- خجالت از خود 87
- معجون مشکلات 88
- مرگ شادی بخش 88
- تازه وارد سرگردان 89
- زندگی بر مدار مدارا 89
- بلای ناامیدی 90
- نیت روزی رسان 90
- داروی روح 90
- نابودی غصه 91
- گندم از گندم بروید، جو ز جو 92
- نزدیک ولی به دنبال دور 92
- ندانستن مفید 93
- زیبا بگوی و زیبا بشنوی 93
- انقباض و انبساط روح 94
- سخنان هر مجلس 94
- نتیجه تلاش 95
- راز رزق و روزی روان 95
- مهم تر 95
- شکر عالم 96
- نمایش بی نیازی 96
- جنگ با دشمن واقعی 96
- اسیر و امیر کلمات 97
- زمان و مردانگی مردان 97
- آن قدر در می زنم! 98
- خوردنی های فانی و رفتنی های ماندگار 98
- گِله های حیات بخش 99
- گمان ضد غم 99
- بزرگ نمایی نیکی ها 99
- دوستان خوشبخت و خانواده بدبخت 100
- نیش های نزدیک 100
- شوق دیدار 101
- دوستی پولکی 101
- واگذاری و یادآوری دوست داشتنی 101
- پذیرش عذر و گشاده رویی 102
- عافیت های مجهول 102
- آتش عقل و هیزم ادب 103
- عقل و عمل 103
- دو نیمه ی عاقل 104
- طبیب عاقل، مریض جاهل 104
- دانستنی های ناچیز و دشمنی 105
- گذشته، حال، آینده 106
- زبان عمل 107
- عادت، طبع دوم 107
- سلطان عادت 107
- فرار از عیب های خویش 108
- سرزنش واگیردار 108
- نگاه کُشنده 109
- خشمِ رسوایی 109
- اندوهِ ضعیف کننده 110
- ابتدای و انتهای خشم 110
- بی تابی ناتوان 110
- خوشحالی زودگذر 111
- شیطان بیکاری 111
- عبادت ذهنی 112
- دروغ فقر ساز 112
- لجاجتِ نتیجه بخش 113
- فکر گناه ساز 113
- عاقبت اندیشی 113
- ناامیدی قاتل 114
- زخم سخن 114
- سخن زلال 114
- متکبر ناچیز 115
- مُهر عقل 115
- معرفی خود 116
- کاغذ آرامش بخش 116
- دروغ گوی مرده 116
- تشکر زبانی 117
- عادت زبان 117
- درد سرزنش 118
- قاتل ناخواسته 118
- زیادی سرزنش 118
- نصیحت اشتباه 119
- جداییِ سود رسان 119
- میل به هم نوع 119
- سخن چین 120
- سرکشی در مقابل سرکشی 120
- دردی پنهان 121
- مثلث محبت 121
- دل شاهد محبت 122
- هدیه دوستی 122
- همت های بلند 123
- ناامیدیِ امیدبخش 123
- خوراک مقوی و اندک 124
- آتش پنهان 126
- مبدأ تاریخ هجری 127
- تنها برنده مسابقه 127
- پنج انگشت 128
- نمازخانه در خانه 129
- آداب مسافرت 130
- زبان کودکان 131
- تغافل 132
- بهترین همراه 134
- روزی حلال 134
- مهمانی به سه شرط 135
از لغزش جوانمردان درگذرید، زیرا جوانمردی نمی لغزد جز آنکه دست خدا او را بلندمرتبه می سازد.(1)
خداوند مدافع و هوادار افراد جوانمرد، بخشند ه و بامروت است. آدمی زاد خالی از اشتباه نیست و هر کس ممکن است خطایی کند ولی هنگامی که فرد بخشنده و جوانمرد خطایی می کند خداوند دست او را می گیرد و او را نجات می دهد و نمی گذارد زمین گیر شود.
نتیجه ترس و کم رویی
قَالَ (علیه السلام): قُرِنَتِ الْهَیْبَهُ بِالْخَیْبَهِ، وَ الْحَیَاءُ بِالْحِرْمَانِ؛ الْفُرْصَهُ تَمُرُّ مَرَّ السَّحَابِ فَانْتَهِزُوا فُرَصَ الْخَیْرِ؛
ترس (نابجا) با ناامیدی مقرون است و کم رویی با محرومیت همراه، فرصت ها همچون ابر درگذرند؛ از این رو، فرصت های نیک را غنیمت بشمارید (و پیش از آنکه از دست برود، از آن استفاده کنید).(2)
دو نوع ترس داریم: ترس به جا: ترس از حوادث و خطرهای جانی و مالی ... که طبیعی است و هر انسان از آن استفاده می کنند؛ و ترس نابجا؛ ترسی است که از ضعف اراده منشأ می گیرد که ناپسند و نکوهیده است چراکه انسان را از رسیدن به موفقیت و پیروزی بازمی دارد.
1- . ح 20.
2- . ح 21.