- مقدمه 1
- مواقف کریمه 2
- محیط امن و امان 9
- اشاره 9
- 1. هزینه سفر 12
- 2. نیت 16
- 3. توبه واقعی 18
- 4. وصیت 21
- 5. سخاوت 22
- 6. رهایی از هر قید و بند 24
- 7. خوشرفتاری با همراهان 26
- 8. شیوه برخورد با زائران مختلف 29
- 9. جدّی بودن برای رفتن به سفر 31
- 10. یاری به افراد کمتوان 33
- 11. گرامی داشتن دیگران و اکرام به آنان 35
- 12. نصیحت و خیرخواهی نسبت به همسفران 37
- 13. پرهیز از عبوسی و ترشرویی 39
- 14. انتقادپذیری 41
- 15. کوشش برای یافتن دوستان جدید 43
- 16. انس با دیگران 44
- 18. بهرهگیری از یافتههای اهل خرد 47
- 17. استفاده از تجارب دیگران 47
- 19. دوری از فرومایگان 49
- 20. مشورت با دیگران 51
- 21. گفتوگوهای سازنده 53
- 22. پندپذیری 57
- 24. ... در پریشان حالی و درماندگی! 59
- 23. الگوی عملی شدن برای دیگران 59
- 25. پرهیز از احترام بیمورد 61
- 26. رعایت حقوق متعارف 62
- 27. تماس با بستگان نزدیک 64
- 28. رعایت مسائل اخلاقی 65
- 29. گریز از مواضع تهمت 68
- 30. احترام به نظر صاحب نظران 70
- 31. عیادت از بیمار 71
- 32. پرهیز از هدردادن وقت 72
- 34. شرکت در جلسات 74
- 33. تشییع جنازه 74
- 35. گذشت از لغزش دیگران 75
- 36. قبول عذرِ عذرخواهان 76
- 37. رعایت امور لازم 78
- 38. کنترل زبان از گفتار ناروا و بیهوده 81
- 39. حفظ چشم از نگاهبه نامحرمان 83
- 40. شکر و سپاس 85
برخوردارند؛ چه در کاروان و چه در مجالس و محافل علمی که در مدینه و مکه تشکیل میشود.
گاهی در میان عاقلان و خردمندان، کسانی یافت میشوند که عمر خود را با تحصیل، مطالعه و سفرهای گوناگون علمی سپری کرده و به یافتههای جدید و پرقیمتی دست یافتهاند و چه بسا زائر با بهره جستن از آن یافتهها، پس از بازگشت به وطن، منشأ تحولی عظیم و فوقالعاده در کشور و ملّت گردد. پس، از دست دادن فرصتها بسیار ناپسند است و انسان عاقل نباید با دست خالی به وطن بازگردد!
زائر اگر عقل خود را با عقول پخته و خردهای تجربه دیده گره بزند، عقلش رشد پیدا میکند و از اندوختههای پرقیمت دیگران بهرهمند میشود، و به فرموده امیرمؤمنان(ع) عقل تجربی پیدا میکند:
«الْعَقْلُ عَقْلَانِ عَقْلُ الطَّبْعِ وَ عَقْلُ التَّجْرِبَةِ وَکِلَاهُمَا یُؤَدِّی إِلَی الْمَنْفَعَة»؛ (1)
«عقل دو گونه است، عقل ذاتی و طبیعی و عقل تجربی و هر دوی آنها سودمندند».
و در روایت دیگری میفرماید:
«الْعَاقِلُ مَنْ وَعَظَتْهُ التَّجَارِب»؛ (2)
1- میزان الحکمه، ج 8، ص 3890.
2- همان.