- مقدمه 1
- مواقف کریمه 2
- محیط امن و امان 9
- اشاره 9
- 1. هزینه سفر 12
- 2. نیت 16
- 3. توبه واقعی 18
- 4. وصیت 21
- 5. سخاوت 22
- 6. رهایی از هر قید و بند 24
- 7. خوشرفتاری با همراهان 26
- 8. شیوه برخورد با زائران مختلف 29
- 9. جدّی بودن برای رفتن به سفر 31
- 10. یاری به افراد کمتوان 33
- 11. گرامی داشتن دیگران و اکرام به آنان 35
- 12. نصیحت و خیرخواهی نسبت به همسفران 37
- 13. پرهیز از عبوسی و ترشرویی 39
- 14. انتقادپذیری 41
- 15. کوشش برای یافتن دوستان جدید 43
- 16. انس با دیگران 44
- 18. بهرهگیری از یافتههای اهل خرد 47
- 17. استفاده از تجارب دیگران 47
- 19. دوری از فرومایگان 49
- 20. مشورت با دیگران 51
- 21. گفتوگوهای سازنده 53
- 22. پندپذیری 57
- 24. ... در پریشان حالی و درماندگی! 59
- 23. الگوی عملی شدن برای دیگران 59
- 25. پرهیز از احترام بیمورد 61
- 26. رعایت حقوق متعارف 62
- 27. تماس با بستگان نزدیک 64
- 28. رعایت مسائل اخلاقی 65
- 29. گریز از مواضع تهمت 68
- 30. احترام به نظر صاحب نظران 70
- 31. عیادت از بیمار 71
- 32. پرهیز از هدردادن وقت 72
- 34. شرکت در جلسات 74
- 33. تشییع جنازه 74
- 35. گذشت از لغزش دیگران 75
- 36. قبول عذرِ عذرخواهان 76
- 37. رعایت امور لازم 78
- 38. کنترل زبان از گفتار ناروا و بیهوده 81
- 39. حفظ چشم از نگاهبه نامحرمان 83
- 40. شکر و سپاس 85
پول و گذرنامه، بیماری، احساس غربت، دلتنگی و ... در این گونه موارد بر زائران دیگر اخلاقاً واجب است که دوست زائر خود را تنها نگذارند و برای رفع مشکلات او اقدام نمایند، مثلًا در صورت گم شدن پولش، باحفظ کرامت او به یاری وی بشتابند و یا برای یافتن مدارکش اقدام کنند و در صورت بیماری برای علاجش به او کمک کرده، وی را به دکتر یا به بیمارستان برسانند و ... و بدین ترتیب از احساس غربت او کاسته، دلتنگی او را به هر صورت که میتوانند برطرف کنند.
رسولخدا(ص) درباره رعایت حال و حقوق برادران دینی و لزوم یاری دادن به آنان و تنها نگذاشتن آنان در پیشآمدها میفرماید:
«الْمُسْلِمُ أَخُو الْمُسْلِمِ لَا یَظْلِمُهُ وَ لَا یَشْتِمُهُ مَنْ کَانَ فِی حَاجَةِ أَخِیهِ کَانَ اللَّهُ فِی حَاجَتِهِ وَ مَنْ فَرَّجَ عَنْ مُسْلِمٍ کُرْبَةً فَرَّجَ اللَّهُ عَنْهُ بِهَا کُرْبَةً مِنْ کُرَبِ الْقِیَامَةِ وَ مَنْ سَرَّ مُسْلِماً سَرَّهُ اللَّهُ یَوْمَ الْقِیَامَة»؛ (1)
«مسلمان، برادر مسلمان است؛ از اینرو به او ستم نمیکند و او را دشنام نمیدهد. کسی که در مقام انجام حاجت برادر دینیاش برآید، خدا حاجت او را روا میکند وهرکس رنجیرااز مسلمانی برطرف
1- جامع احادیث الشیعه، ج 20، ص 301.