- جایگاه تزکیه و اخلاق 4
- ضعفهای اخلاقی و عملی 7
- مسؤولیت سنگین اخلاقی ما 8
- بخش اول: مقدمات سفر 11
- توجه به عظمت حج 11
- اشاره 11
- الف- تجرید قلب: 13
- تجرید قلب و خلوص نیت 13
- ب: خلوص نیت 14
- انقطاع و هجرت الی اللَّه 15
- اشاره 15
- در میعادگاه عشق 17
- اصناف حج گزاران 19
- اشاره 20
- آموزش احکام و مناسک 20
- وظایف امروز ما و زائران 23
- گستردگی مسائل و اسرار حج 23
- نماز و سایر احکام 24
- اشاره 25
- اصلاح مال و مسائل حقوقی 25
- مسائل حقوقی مردم 27
- تأمین هزینه زندگی 28
- مسائل اخلاقی 28
- وصیت 29
- تهذیب نفس و آمادگی روحی 30
- رهنمود امامان علیهم السلام 31
- انتخاب همسفر مناسب 33
- اشاره 35
- لوازم سفر و توشه حلال 35
- تذکر ضروری 36
- ره توشه تقوا 37
- تودیع و بدرقه مسافر 38
- غسل: 40
- بخش دوم: آداب و اخلاق در سفر 40
- آغاز سفر: 40
- صدقه 43
- مراقبت اخلاقی در جمع میهمانان خدا 45
- اشاره 45
- امنیت اخلاقی در حرم 47
- امنیت ناموسی 50
- توصیه به بانوان: 51
- بردباری در مشقتهای سفر 52
- اشاره 54
- اخلاق و آداب مصاحبت 54
- طرح دوستی افکندن 55
- حسن معاشرت 56
- حسن خلق 58
- اخلاق سفر در کلام لقمان 59
- تحمل ناسازگاریها 60
- آزار نرساندن به دیگران 62
- عفو و گذشت 64
- مروت و جوانمردی 65
- کمک به همسفران 66
- کار کردن در سفر 68
- پاداش خدمه و پرستاران 70
- توصیه و تذکر به خدمه 71
- همراهی با همسفران 72
- خضوع و تواضع 75
- پرهیز از عُجب و غرور 78
- اشاره 80
- آداب سخن و سکوت 80
- مراقبت زبان در معاشرت 83
- سخن گفتن با دیگران 84
- آداب مجلس و اخلاق مجالست 86
- مکان نشستن 86
- اشاره 86
- احترام به شخصیت دیگران 87
- مزاح و تبسم 89
- توسعه مجلس 91
- امانت مجلس 92
- فقه معیشت در سفر 93
- دو تذکر مهم: 96
- حفظ هزینه سفر 97
- همگون بودن معیشت 98
- غذا خوردن گروهی 99
- رعایت بهداشت 100
- اشاره 102
- رفتار با دیگر زائران 102
- بخش سوم: اخلاق و آداب در حرمین 102
- شیعه باید اسوه حسنه باشد 104
- پاسداری کرامت شیعه 110
- خط مشی اصولی شیعه 110
- آداب و وظایف در حرمین 111
- اشاره 111
- آداب مسجدالحرام 112
- وظایف زائر 115
- خالی کردن مطاف برای دیگران 117
- استلام حجر 118
- حضور جدی در نماز جماعت 119
- تفکیک نماز از زیارت 120
- نکاتی درباره نماز 121
- تذکراتی درباره مسجد النبی و مسجد الحرام 122
- تذکراتی در بقیع 124
- در بازار و خیابان 125
- رعایت مقررات 127
- عمره مفرده 127
- بخش چهارم: اغتنام فرصت، تودیع، ره آورد سفر 129
- اغتنام فرصتهای معنوی حج 129
- تمرین عطوفت و رأفت 133
- اشاره 133
- یک داستان آموزنده 135
- دعا و نیابت برای دیگران 137
- تودیع با حرمین: 138
- وداع با حرمین 138
- وداع با کعبه معظمه 138
- اشاره 138
- سوغات سفر 141
- اشاره 141
- هدیه حج: 142
- آداب زمزم 143
- حاجی! از مهمانی خدا چه آوردی؟ 143
- بازگشت به وطن 145
مدینه طیبه، به روایتی معادل هزار نماز و بنا به برخی روایات ده هزار نماز در جای دیگر است؟! (1)
؛ قال رسول اللَّه صلی الله علیه و آله فی حدیث: «الصلاة فی مسجد
المدینة عشرة آلاف» و فی حدیث: «تعدل ألف صلاة») (2).
و علی علیه السلام میفرماید: «نماز در حرمین معادل هزار نماز است»؛
(الصلاة فی الحرمین تعدل ألف صلاة) (3).
بنابراین، از فضیلت چنین نمازی نباید خود را محروم کرد و در ایام کوتاه مدینه نماز مسجد النبی را از دست نباید داد. و همچنین زیارت رسول اللَّه صلی الله علیه و آله و ائمه بقیع و فاطمه زهراء علیهم السلام و سایر بزرگان که هر اندازه تکرار شود ثواب و اجر مضاعف دارد. پس، از این فرصتها باید استفاده کامل کرد و نباید اوقات خود را به خوابیدن یا گشت و گزار در بازارها و نشستن در پشت درب مغازهها، با آن وضع زننده، به بطالت گذرانید.
خالی کردن مطاف برای دیگران
از آدابی که باید زائر در زمانهای ازدحام رعایت کند، این است که اگر طواف واجب خود را انجام داده و نماز طواف را خوانده و میخواهد طواف مستحبی بجا آورد و یا نماز مستحبی بخواند، با فاصله بیشتری از کعبه طواف کند و نماز را در هر نقطهای از مسجد که خلوت بود، بجا آورد تا آنانکه طواف واجب دارند و ضعفا و زنان و بیماران بتوانند بدون مشکل اعمال خود را انجام دهند.
1- میتوان گفت اختلاف درجه ثواب انسان نمازگزار، به پایه معرفت و توجه او بستگی دارد.
2- الحج فی الکتاب و السنة، ص 478 و 479
3- کافی، ج 4، ص 240