اخلاق و آداب در حج و زیارت صفحه 138

«صد هزار برابر آنچه خواستی برای تو باد»؛

(ولک مأة ألف ضعف مثله)

و من دوست نداشتم که صد هزار تضمین شده را رها کنم و به دعا برای خود بپردازم که نمی‌دانم آیا به اجابت می‌رسد یا نه؟! آری در دعا نیز مردم مقدم‌اند.

بنابراین حج‌گزار باید از حصار فردیت خارج شود و به دریای انسان‌ها بپیوندد تا خود نیز در این دریا از فیض ربوبی برخوردار گردد.

وداع با حرمین‌

اشاره

برای زائر خانه خدا، از آن هنگام که آهنگ بازگشت به وطن دارد تا رسیدن به خانه، آدابی است؛ از جمله:

تودیع با حرمین:

مستحب است که زائر برای آخرین بار طواف وداع کند و از خانه خدا بیرون آید و نیز با زیارت وداع حرم نبوی و جنة البقیع را ترک گوید و همانگونه که در ادعیه و زیارات آمده، از خداوند بخواهد که آن را آخرین زیارت او قرار ندهد؛ چرا که تعلّق قلب به خدا و رسول و ائمه هدی علیهم السلام و اماکن مقدسه و مشاهد مشرفه از لوازم ایمان و محبت است

(مَنْ أحبّ شیئاً احَبّ آثاره)

و هم عامل هدایت و تربیت، و این تعلّق و وابستگی باید جاودانه باشد.

وداع با کعبه معظمه‌

معاویة بن عمار از امام صادق علیه السلام روایت کرده که فرمود: هرگاه