- جایگاه تزکیه و اخلاق 4
- ضعفهای اخلاقی و عملی 7
- مسؤولیت سنگین اخلاقی ما 8
- بخش اول: مقدمات سفر 11
- توجه به عظمت حج 11
- اشاره 11
- تجرید قلب و خلوص نیت 13
- الف- تجرید قلب: 13
- ب: خلوص نیت 14
- انقطاع و هجرت الی اللَّه 15
- اشاره 15
- در میعادگاه عشق 17
- اصناف حج گزاران 19
- آموزش احکام و مناسک 20
- اشاره 20
- وظایف امروز ما و زائران 23
- گستردگی مسائل و اسرار حج 23
- نماز و سایر احکام 24
- اصلاح مال و مسائل حقوقی 25
- اشاره 25
- مسائل حقوقی مردم 27
- تأمین هزینه زندگی 28
- مسائل اخلاقی 28
- وصیت 29
- تهذیب نفس و آمادگی روحی 30
- رهنمود امامان علیهم السلام 31
- انتخاب همسفر مناسب 33
- اشاره 35
- لوازم سفر و توشه حلال 35
- تذکر ضروری 36
- ره توشه تقوا 37
- تودیع و بدرقه مسافر 38
- غسل: 40
- آغاز سفر: 40
- بخش دوم: آداب و اخلاق در سفر 40
- صدقه 43
- مراقبت اخلاقی در جمع میهمانان خدا 45
- اشاره 45
- امنیت اخلاقی در حرم 47
- امنیت ناموسی 50
- توصیه به بانوان: 51
- بردباری در مشقتهای سفر 52
- اخلاق و آداب مصاحبت 54
- اشاره 54
- طرح دوستی افکندن 55
- حسن معاشرت 56
- حسن خلق 58
- اخلاق سفر در کلام لقمان 59
- تحمل ناسازگاریها 60
- آزار نرساندن به دیگران 62
- عفو و گذشت 64
- مروت و جوانمردی 65
- کمک به همسفران 66
- کار کردن در سفر 68
- پاداش خدمه و پرستاران 70
- توصیه و تذکر به خدمه 71
- همراهی با همسفران 72
- خضوع و تواضع 75
- پرهیز از عُجب و غرور 78
- اشاره 80
- آداب سخن و سکوت 80
- مراقبت زبان در معاشرت 83
- سخن گفتن با دیگران 84
- آداب مجلس و اخلاق مجالست 86
- مکان نشستن 86
- اشاره 86
- احترام به شخصیت دیگران 87
- مزاح و تبسم 89
- توسعه مجلس 91
- امانت مجلس 92
- فقه معیشت در سفر 93
- دو تذکر مهم: 96
- حفظ هزینه سفر 97
- همگون بودن معیشت 98
- غذا خوردن گروهی 99
- رعایت بهداشت 100
- اشاره 102
- بخش سوم: اخلاق و آداب در حرمین 102
- رفتار با دیگر زائران 102
- شیعه باید اسوه حسنه باشد 104
- پاسداری کرامت شیعه 110
- خط مشی اصولی شیعه 110
- اشاره 111
- آداب و وظایف در حرمین 111
- آداب مسجدالحرام 112
- وظایف زائر 115
- خالی کردن مطاف برای دیگران 117
- استلام حجر 118
- حضور جدی در نماز جماعت 119
- تفکیک نماز از زیارت 120
- نکاتی درباره نماز 121
- تذکراتی درباره مسجد النبی و مسجد الحرام 122
- تذکراتی در بقیع 124
- در بازار و خیابان 125
- رعایت مقررات 127
- عمره مفرده 127
- بخش چهارم: اغتنام فرصت، تودیع، ره آورد سفر 129
- اغتنام فرصتهای معنوی حج 129
- تمرین عطوفت و رأفت 133
- اشاره 133
- یک داستان آموزنده 135
- دعا و نیابت برای دیگران 137
- تودیع با حرمین: 138
- وداع با حرمین 138
- وداع با کعبه معظمه 138
- اشاره 138
- سوغات سفر 141
- اشاره 141
- هدیه حج: 142
- حاجی! از مهمانی خدا چه آوردی؟ 143
- آداب زمزم 143
- بازگشت به وطن 145
وَ لایَأکل طَعامک الّاتقی» (1)
؛ «جز با مؤمن مصاحبت نکن و غذای تو را جز پرهیزگار نخورد».
و نیز علی علیه السلام میفرماید: «با کسی که برای تو در سفر ارج نمینهد، آنگونه که تو برای وی ارج مینهی، مصاحبت نکن»؛
(لا تصحبنّ فی سفر مَنْ لایری لک من الفضل علیه کما تری له علیک) (2)
همسفر باید در هر پایه و جایگاهی که هست، حرمت دیگران را نگهدارد و به چشم برتری به خود ننگرد و تنها از دیگران انتظار تعظیم نداشته باشد بلکه باید بدور از عناوین و مشخصههای فردی یا اجتماعی به دیگران احترام بگذارد.
در باب مصاحبت و ویژگی آن، امام صادق علیه السلام میفرماید:
«باکسی هم صحبت باش که زیور و آبروی تو باشد نه آنکه میخواهد به وسیله تو کسب آبرو کند»؛
(أصْحبْ مَنْ تتزیّن به ولاتصحب من یتزینبک) (3)
همچنین آن حضرت گزینش یاران و مصاحبان را به دو چیز مشروط ساخته است:
الف: مراقبت اوقات نماز.
ب: نیکیکردن در راحت و رنج.
«اختبروا اخوانکم بخصلتین فانْ کانَتا فیهم وَالّا فاعزب ثمّ اعزب: المحافظة علی الصلوات فی مواقیتها و البرّ بالإخوان فی العُسْر والیُسْر» (4).
1- نک: احیاء العلوم، ج 2، ص 321
2- وسائل، ج 8، ص 302
3- همان، ص 301
4- کافی، ج 1، ص 326؛ وسائل، ج 8، ص 503