- جایگاه تزکیه و اخلاق 4
- ضعفهای اخلاقی و عملی 7
- مسؤولیت سنگین اخلاقی ما 8
- اشاره 11
- بخش اول: مقدمات سفر 11
- توجه به عظمت حج 11
- الف- تجرید قلب: 13
- تجرید قلب و خلوص نیت 13
- ب: خلوص نیت 14
- انقطاع و هجرت الی اللَّه 15
- اشاره 15
- در میعادگاه عشق 17
- اصناف حج گزاران 19
- اشاره 20
- آموزش احکام و مناسک 20
- وظایف امروز ما و زائران 23
- گستردگی مسائل و اسرار حج 23
- نماز و سایر احکام 24
- اصلاح مال و مسائل حقوقی 25
- اشاره 25
- مسائل حقوقی مردم 27
- تأمین هزینه زندگی 28
- مسائل اخلاقی 28
- وصیت 29
- تهذیب نفس و آمادگی روحی 30
- رهنمود امامان علیهم السلام 31
- انتخاب همسفر مناسب 33
- اشاره 35
- لوازم سفر و توشه حلال 35
- تذکر ضروری 36
- ره توشه تقوا 37
- تودیع و بدرقه مسافر 38
- غسل: 40
- بخش دوم: آداب و اخلاق در سفر 40
- آغاز سفر: 40
- صدقه 43
- مراقبت اخلاقی در جمع میهمانان خدا 45
- اشاره 45
- امنیت اخلاقی در حرم 47
- امنیت ناموسی 50
- توصیه به بانوان: 51
- بردباری در مشقتهای سفر 52
- اخلاق و آداب مصاحبت 54
- اشاره 54
- طرح دوستی افکندن 55
- حسن معاشرت 56
- حسن خلق 58
- اخلاق سفر در کلام لقمان 59
- تحمل ناسازگاریها 60
- آزار نرساندن به دیگران 62
- عفو و گذشت 64
- مروت و جوانمردی 65
- کمک به همسفران 66
- کار کردن در سفر 68
- پاداش خدمه و پرستاران 70
- توصیه و تذکر به خدمه 71
- همراهی با همسفران 72
- خضوع و تواضع 75
- پرهیز از عُجب و غرور 78
- اشاره 80
- آداب سخن و سکوت 80
- مراقبت زبان در معاشرت 83
- سخن گفتن با دیگران 84
- مکان نشستن 86
- اشاره 86
- آداب مجلس و اخلاق مجالست 86
- احترام به شخصیت دیگران 87
- مزاح و تبسم 89
- توسعه مجلس 91
- امانت مجلس 92
- فقه معیشت در سفر 93
- دو تذکر مهم: 96
- حفظ هزینه سفر 97
- همگون بودن معیشت 98
- غذا خوردن گروهی 99
- رعایت بهداشت 100
- رفتار با دیگر زائران 102
- اشاره 102
- بخش سوم: اخلاق و آداب در حرمین 102
- شیعه باید اسوه حسنه باشد 104
- پاسداری کرامت شیعه 110
- خط مشی اصولی شیعه 110
- اشاره 111
- آداب و وظایف در حرمین 111
- آداب مسجدالحرام 112
- وظایف زائر 115
- خالی کردن مطاف برای دیگران 117
- استلام حجر 118
- حضور جدی در نماز جماعت 119
- تفکیک نماز از زیارت 120
- نکاتی درباره نماز 121
- تذکراتی درباره مسجد النبی و مسجد الحرام 122
- تذکراتی در بقیع 124
- در بازار و خیابان 125
- رعایت مقررات 127
- عمره مفرده 127
- بخش چهارم: اغتنام فرصت، تودیع، ره آورد سفر 129
- اغتنام فرصتهای معنوی حج 129
- تمرین عطوفت و رأفت 133
- اشاره 133
- یک داستان آموزنده 135
- دعا و نیابت برای دیگران 137
- وداع با حرمین 138
- تودیع با حرمین: 138
- وداع با کعبه معظمه 138
- اشاره 138
- سوغات سفر 141
- اشاره 141
- هدیه حج: 142
- حاجی! از مهمانی خدا چه آوردی؟ 143
- آداب زمزم 143
- بازگشت به وطن 145
کاملًا انسانی شده باشد و اخلاق محمدی صلی الله علیه و آله به ارمغان آورد. نه اینکه، اگر چیزی بر خلاف میل خود دید و بر سر مسائل جزئی؛ مانند تقدّم و تأخّر در صف ورود و خروج و سوار شدن هواپیما یا اتومبیل و تحویل اثاثیه و امثال آن، دستخوش عجله و شتابزدگی شود، خشم گیرد، مهار بردباری را بگسلد. از کوره بدر رود و عکس العمل نامناسب نشان دهد و در چشم آشنا و بیگانه، درشت گویی و بدزبانی و بداخلاقی کند که نمونههای مکرر آن دیده شده، و یا خود در حفظ حقوق و حدود دیگران قصور و تقصیر کند و موجب تیرگی صفای جمع شود.
اخلاق و آداب مصاحبت
اشاره
نظام تربیتی اسلام، با هر مناسبت و در هر ارتباطی، آداب و اخلاق و حقوقی را مقرر داشته است؛ از آن جمله، آداب مسافرت و حق همسفر است، که فصلی از حقوق و اخلاق را تشکیل میدهد. بدین ترتیب یکی از مهمترین مسؤولیتهای اخلاقی زائر، وظیفه شناسی او در رابطه با همسفرانی است که وی را در این سفر روحانی همراهی میکنند که مواردی از آن را بر اساس روایات خاطر نشان میسازیم:
معارفه و شناسایی: از آداب معاشرت این است که هر گاه گروهی مصاحبت میکنند، در مرحله نخست از نام و نشان یکدیگر جویا شوند، معارفه کنند و انس بگیرند. اهمیت این امر تا بدانجاست که پیامبر خدا صلی الله علیه و آله ترک آن را یکی از موارد جفا بر شمردهاند.
«جعفر بن محمد علیهما السلام عَنْ أبیه قال: قَالَ رَسُول اللَّه صلی الله علیه و آله: «ثَلاثةٌ مِنَ