- جایگاه تزکیه و اخلاق 4
- ضعفهای اخلاقی و عملی 7
- مسؤولیت سنگین اخلاقی ما 8
- اشاره 11
- بخش اول: مقدمات سفر 11
- توجه به عظمت حج 11
- الف- تجرید قلب: 13
- تجرید قلب و خلوص نیت 13
- ب: خلوص نیت 14
- انقطاع و هجرت الی اللَّه 15
- اشاره 15
- در میعادگاه عشق 17
- اصناف حج گزاران 19
- اشاره 20
- آموزش احکام و مناسک 20
- وظایف امروز ما و زائران 23
- گستردگی مسائل و اسرار حج 23
- نماز و سایر احکام 24
- اصلاح مال و مسائل حقوقی 25
- اشاره 25
- مسائل حقوقی مردم 27
- تأمین هزینه زندگی 28
- مسائل اخلاقی 28
- وصیت 29
- تهذیب نفس و آمادگی روحی 30
- رهنمود امامان علیهم السلام 31
- انتخاب همسفر مناسب 33
- اشاره 35
- لوازم سفر و توشه حلال 35
- تذکر ضروری 36
- ره توشه تقوا 37
- تودیع و بدرقه مسافر 38
- غسل: 40
- بخش دوم: آداب و اخلاق در سفر 40
- آغاز سفر: 40
- صدقه 43
- مراقبت اخلاقی در جمع میهمانان خدا 45
- اشاره 45
- امنیت اخلاقی در حرم 47
- امنیت ناموسی 50
- توصیه به بانوان: 51
- بردباری در مشقتهای سفر 52
- اشاره 54
- اخلاق و آداب مصاحبت 54
- طرح دوستی افکندن 55
- حسن معاشرت 56
- حسن خلق 58
- اخلاق سفر در کلام لقمان 59
- تحمل ناسازگاریها 60
- آزار نرساندن به دیگران 62
- عفو و گذشت 64
- مروت و جوانمردی 65
- کمک به همسفران 66
- کار کردن در سفر 68
- پاداش خدمه و پرستاران 70
- توصیه و تذکر به خدمه 71
- همراهی با همسفران 72
- خضوع و تواضع 75
- پرهیز از عُجب و غرور 78
- اشاره 80
- آداب سخن و سکوت 80
- مراقبت زبان در معاشرت 83
- سخن گفتن با دیگران 84
- مکان نشستن 86
- اشاره 86
- آداب مجلس و اخلاق مجالست 86
- احترام به شخصیت دیگران 87
- مزاح و تبسم 89
- توسعه مجلس 91
- امانت مجلس 92
- فقه معیشت در سفر 93
- دو تذکر مهم: 96
- حفظ هزینه سفر 97
- همگون بودن معیشت 98
- غذا خوردن گروهی 99
- رعایت بهداشت 100
- بخش سوم: اخلاق و آداب در حرمین 102
- اشاره 102
- رفتار با دیگر زائران 102
- شیعه باید اسوه حسنه باشد 104
- پاسداری کرامت شیعه 110
- خط مشی اصولی شیعه 110
- آداب و وظایف در حرمین 111
- اشاره 111
- آداب مسجدالحرام 112
- وظایف زائر 115
- خالی کردن مطاف برای دیگران 117
- استلام حجر 118
- حضور جدی در نماز جماعت 119
- تفکیک نماز از زیارت 120
- نکاتی درباره نماز 121
- تذکراتی درباره مسجد النبی و مسجد الحرام 122
- تذکراتی در بقیع 124
- در بازار و خیابان 125
- رعایت مقررات 127
- عمره مفرده 127
- بخش چهارم: اغتنام فرصت، تودیع، ره آورد سفر 129
- اغتنام فرصتهای معنوی حج 129
- تمرین عطوفت و رأفت 133
- اشاره 133
- یک داستان آموزنده 135
- دعا و نیابت برای دیگران 137
- تودیع با حرمین: 138
- وداع با حرمین 138
- وداع با کعبه معظمه 138
- اشاره 138
- سوغات سفر 141
- اشاره 141
- هدیه حج: 142
- حاجی! از مهمانی خدا چه آوردی؟ 143
- آداب زمزم 143
- بازگشت به وطن 145
میزد، برای همیشه هلاک میشدیم؛ چرا خود را معرفی نکردید؟
امام در پاسخ فرمود: من یکبار با کاروانی همسفر شدم آنها مرا میشناختند و بدلیل بستگی من با پیامبر، آنقدر به من نیکی کردند که مستحق آن نبودم، حال بیم داشتم که شما نیز چنین کنید، لذا بهتر آن دیدم که خود را معرفی نکنم» (1) ما که شیعه و پیرو این بزرگوار هستیم، باید از مشی و سلوک حضرتش درس بیاموزیم و خدمت به میهانان خدا را برای خود مایه افتخار بدانیم.
کار کردن در سفر
سیره پیامبر و امامان، این بود که هرگاه با گروهی همسفر میشدند؛
1- بحارالانوار، ج 46، ص 69
نام بلندآوازه و شخصیت والای ائمه طاهرین و ذریه رسولاللَّه صلی الله علیه و آله مشهورتر از آن بود که برای کسی ناشناخته باشد، همانگونه که فرزدق، شاعر آزاده شیعه در قصیده معروف خود که در مسجدالحرام در حضور هشام ولیعهد وقت و جمعی از مردم شام سرود، بدین نکته اشاره داشت:
هذا الذی تعرف البطحاء وطأته والبیت یعرفه والحلّ والحرم
هذا ابن خیر عباداللَّه کلّهم هذا التقیّ النقیّ الطاهر العلم
ولیس قولک من هذا بضائره والعرب یعرف من انکرت والعجم!
«این آقا کسی است که سرزمین بطحا و مکه و خانه کعبه و حِلّ و حرم و عرب و عجم وی را میشناسند و چهره پاک و تقوا و فضائلش شهره آفاق است ....»
بنابر این، آنچه در داستان فوق از ناشناس بودن آن حضرت در میان گروه آمده است، مقصود عدم شناسایی چهره و مشخصههای ظاهری است، به جهت محدودیت و تضییقاتی که دولت غاصب اموی در تماس با این خاندان اعمال کرده بود، نه نام و نشان و شخصیت آنها. دلیل مطلب این است که: آن گروه به مجرد شنیدن نام مبارک امام، آسیمه سر بر قدم حضرتش بوسه زدند و عذرخواهی کردند و این خود نشانه معرفت و ارادت مردم نسبت به آن بزرگوار است.