اخلاق و آداب در حج و زیارت صفحه 7

از جمله روایات این باب گفتگوی امام سجاد علیه السلام با شبلی است که درباره تأثیرات تربیتی و اخلاقی به تفصیل سخن می‌گوید و در اغلب کتاب‌های حج آمده‌است. چنانکه ملاحظه می‌کنیم، تهذیب نفس وانسان سازی به عنوان فلسفه حج در آیات و روایات، به کرّات آمده و این امر حکایت از اهمیت آثار اخلاقی و تربیتی حج دارد که نباید از دید حج گزاران و آموزش دهندگان و راهنمایان آنها پوشیده بماند.

ضعف‌های اخلاقی و عملی‌

با اینکه به گواهی ناظران و اعتراف دیگران، زائران ما از نظر آراستگی اخلاقی بهترینند و حج گزاری کشورما الگویی آبرومند برای حج است، اما در میان انبوه زائران پاکدل و وارسته و مهذّب، افرادی بوده و هستند که به هر دلیل، از بعد اعتقادی و اخلاقی، علمی و عملی و مقررات شناسی، ضعف و کاستی‌هایی داشته و دارند که حل آن، راه‌کارهای عملی خاصی را می‌طلبد. این مشکلی است که همیشه وجود داشته و در روایات به طور مکرر از آن سخن به میان آمده است.

از جمله روایتی است از حضرت امام باقر و امام صادق علیهما السلام نقل شده که درباره حج گزاران زمانشان (که بسیاری از عمال ظلمه و مخالفان اهلبیت بودند) فرمودند:

«ما أکثر الضجیج واقَلّ الحجیج» (1)

؛ «هیاهو و سر و صدا زیاد است اما حج گزار کم».

این گونه روایات درس عبرتی است برای حج‌گزار که مغرور نباشد و به صرف اینکه به خانه خدا یا حرم نبوی و بقیع و سایر اماکن مشرفه