اخلاق و آداب در حج و زیارت صفحه 86

مرموز آنان را به بحث می‌گیرند و بسا چیزها که شایسته گفتن نیست از زبان آنهان بکشند.

آداب مجلس و اخلاق مجالست‌

اشاره

مجلس و مجالست را آداب و اخلاقی است که توجه به این آداب و اخلاق، فضای جمع را صمیمیت می‌بخشد. در روایات ما رهنمودهای جالبی است در آداب مجالست و حفظ امانت مجلس، که هریک در تربیت اسلامی نقش سازنده دارد، زائران خانه خدا نیز در طول سفر به این اخلاق و آداب نیازمندند. اینک به پاره‌ای از این موارد می‌نگریم:

مکان نشستن‌

مجلسی که مؤمنان را در برمی‌گیرد، صدر و ذیل ندارد. امام صادق علیه السلام در توصیف پیامبر صلی الله علیه و آله می‌فرماید:

«کانَ رَسُول‌اللَّه اذا دَخَلَ مَنْزِلًا قَعَدَ فی أدنی الْمَجْلِس حِینَ یَدْخُل» (1)

«پیامبر خدا هرگاه به منزلی وارد می‌شدند در پایین مجلس، همانجا که داخل می‌شدند می‌نشستند».

و نیز می‌فرماید: «این از تواضع است که شخصی جایی بنشیند که دون شأن و شخصیت اوست»؛

(انّ مِنَ التّواضُع أنْ یَجْلِسَ الرَّجُل دوُنَ شَرَفِهِ) (2)