آیین اخلاق در قرآن صفحه 28

استاد به این امر تظاهر کنم، و با مهارتی که در زبان فرانسه داشتم با صدای بلند از استاد می‌پرسیدم و استاد با آهنگی محترمانه لبخندی می‌زد، سپس پاسخ می‌داد و بحث و بررسی می‌کرد، درحالی‌که خوب می‌دانست آنچه را خدمت ایشان عرض می‌کنیم- با شناختی که از هم داشتیم- با این هدف است که مطلب استوار و قابل قبول باشد. رابطه ما همانند یک فرهنگ مشترک معمولی که یکی از عوامل نزدیکی مردم به یکدیگر است، نبود.

در همان وقت، قدر و منزلت استادم را به خوبی می‌دانستم، و اهمیّت مقام او را- با وجود تواضع بسیار و شخصیّت سخاوتمند وی- دریافته بودم؛ و باوجود این‌که از آن تاریخ ما از هم جدا شدیم، از نظر جسمی بود، ولی از نظر روحی و فکری هرگز جدا نشدیم، چون یک سال تمام با غم و اندوه گذراندم؛ سپس دیداری نداشتیم تا این‌که در ششم نوامبر سال 1958 م، زندگی را بدرود گفت.

من هرگز تصوّر نمی‌کردم که این رابطه بعدها دوباره تجدید شود و من سه سال تمام و یا بیشتر خودم را ملزم کنم و در خلال این مدّت، گرانبهاترین اثر استاد را استخراج نمایم؛ بلکه ماندگارترین نوآوری اندیشه او، یعنی کتاب «دستور الاخلاق فی القرآن» را، کتابی که نسخه فرانسوی آن در سال 1948 م. به چاپخانه داده شد، و ترجمه عربی آن تحقّق نیافت؛ مگر پس از گذشت ربع قرن از آن تاریخ و پس از آنکه مؤلّف- رضوان اللّه علیه- بیش از پانزده سال بود که به دیار باقی شتافته بود.

این کتاب با همه عظمتش که تمام دنیا از بودن آن اطّلاع داشتند و از وجود آن آگاه بودند و مترجمان نیز- بحمد اللّه- بسیار فراوان هستند و کسانی از ایشان نیز آن را خوانده و تدریس کرده بودند؛ چگونه و چرا مانده بود؟!

این سؤالی است که پاسخی ندارد، جز اراده خدا که این کار ارزشمند را اندوخته کرده بود، تا علاقه و رابطه‌ای را که خدا خواسته بود، از عالم غیب با آن پیوند بخورد؛ که در حقیقت باهم رشد کرده بودند، آن هم با وجود فاصله‌ای که از دو طرف و یا فاصله‌ای که از تمام جهات باهم داشتند!

این کتاب همان‌طور که در متن فرانسوی آن آمده است: [naroC uD elaroM eL] یعنی «اخلاق در قرآن»، و من تصمیم داشتم که با همان عنوان- ترجمه تحت اللّفظی- منتشر شود، جز این‌که استاد نویسنده کتاب، ترجمه دیگری را برگزیده بود که با نتیجه کار او همخوانی داشته