آیین اخلاق در قرآن صفحه 346

بپیوندند.» «1»، «این عالم را دوست مدارید و نه اشیایی را که در این عالم است ... و این است آن وعده‌ای که او ما را بدان وعده داده، یعنی حیات ابدی.» «2».

و این‌چنین می‌بینیم که آرمان انجیلی همواره جایگاه آخرت است، و درباره زندگی پس از مرگ، مگر در یکجا و بس «3»، که در آن یکجا حضرت مسیح به پاداشی دوگانه: در زندگی آینده و در این زندگی وعده داده است (و این زیادتی است که در انجیل مرقس؛ اصحاح دهم، جمله 30، می‌بینیم، ولی این مطلب در انجیل متی، اصحاح نوزدهم: 29 وجود ندارد).

نظام توجیه قرآنی

هم‌اکنون ما در موضعی هستیم که می‌توانیم از خلال آن به بهترین روش با آموزش تبلیغ قرآنی مواجه شویم و ارتباط آن را با تبشیر کتاب مقدّس ثابت کنیم، و به زودی خواهیم دید که نظریّه یهود و مخالف آن نظریّه مسیحیّت در یک ترکیب هم‌سو، باهم سازش می‌کنند، تنها این هم نیست، بلکه علاوه بر این، خواهیم دید که عناصر جدیدی در این ترکیب داخل می‌شود تا این که بر غنا و گسترش آن بیفزاید.

به راستی ما به نوعی از شمارش عمومی اقدام کردیم «4»، کمبود تعلیمات قرآنی که در استدلال حکمتش بر تنها قدرت و سلطه امر خدا بسنده کرده بود، ما را به وحشت انداخت. و در نتیجه دیدیم این شکل نظریّه کانت که الزام و تعهّد بر وظیفه را مجرّد از مادّه و براساس شکل محض وی استوار ساخته است: «این کار را بکن! چون فرض و واجب است.»، در بسیاری از موارد کتاب مقدّس اسلام، چنین چیزی معمول و مأنوس نیست، با این همه در ده آیه که تمام آنها نیز

__________________________________________________
(1)- ر ک: رساله بولس، نخستین فرستاده به جانب ثیموثاوس: 6/ 17- 19.
(2)- ر ک: رساله یوحنّا، نخستین فرستاده: 2/ 15- 25.
(3)- چه‌بسا مناسبت دارد که ما نیز برخی از فقرات رسائل قدّیس بولس را بر آن بیفزاییم، آنجا که به فرزندان فرمانبردارش وعده عمرهای طولانی بر روی زمین می‌دهد [رساله بولس، نخستین فرستاده به جانب مردم افسس- 3] و به توده مردم وعده می‌دهد که خداوند تمام نعمت‌های مادّی آنها را زیاد می‌کند تا این‌که همه وقت و در همه چیز خودکفا شوند، در تمام اعمال شایسته بیفزایند و به مستمندان بدهند [رساله دوّم بولس، رسول به مردم کورنثوس، اصحاح نهم: 8- 11] و آنجا که زیادی مرگ‌ها و شمار زیادی از بیماری‌ها و ناتوانی‌ها را به خاطر کوتاهی و اخلال بر بعضی از واجبات دینی تفسیر می‌کند.
(4)- در آخر هر مجموعه برخی از آیاتی را که بیانگر یک تفکّر واحدی است، ارجاع می‌دهیم، حرف (آ) را برای تعیین آیات مکّی و حرف (ب) را برای تعیین آیات مدنی اضافه می‌کنیم.