آیین اخلاق در قرآن صفحه 424

و یا اتّبعوا «وَ إِنْ تَشْکُرُوا یَرْضَهُ لَکُمْ.» «1».

و کسانی که دشمنان خدا و رسولش را دوست ندارند، هرچند که پدران و یا خویشاوندانشان باشند، آنانند که: «رَضِیَ اللَّهُ عَنْهُمْ.» «2»، و خداست که: «کَتَبَ فِی قُلُوبِهِمُ الْإِیمانَ وَ أَیَّدَهُمْ بِرُوحٍ مِنْهُ.» «3»، و خداوند با کسانی است که خداترسند و مرتکب کار بد نمی‌شوند: «إِنَّ اللَّهَ مَعَ الَّذِینَ اتَّقَوْا وَ الَّذِینَ هُمْ مُحْسِنُونَ.» «4»، و اوست که «وَ هُوَ یَتَوَلَّی الصَّالِحِینَ.» «5»، و همو: «وَلِیُّ الْمُتَّقِینَ.» «6».

و بالاخره هر موضعی را که مردم داشته باشند، درحالی‌که اوامر الهی را محترم شمارند، قدر و منزلت بیشتری را در نزد خدا به دست می‌آورند: «إِنَّ أَکْرَمَکُمْ عِنْدَ اللَّهِ أَتْقاکُمْ.» «7».

و خلاف تمام این‌هایی را که گفتیم، چه‌بسا که از چشمانمان افتاده باشد. بنابراین؛ دوری ما از ایمان و یا از قانون باعث گسستن ارتباط ما از خدا با تفاوت مراتب می‌شود که گاهی اصلاح‌پذیر است و گاهی دشوار. به راستی انسان در این صورت- به جای این‌که سزاوار محبّت خدا گردد- مستوجب خشم و غضب و نفرین او می‌گردد، علاوه بر انجام نکبت‌های وارده که در آینده برحسب دسته‌بندی آنها را شرح خواهیم داد: «کُلُّ ذلِکَ کانَ سَیِّئُهُ عِنْدَ رَبِّکَ مَکْرُوهاً.» «8»، «و الله»

__________________________________________________
(1)- زمر (39) آیه 7 (- یک آ): اگر شکر او را به جا آورید، آن را برای شما می‌پسندد.

(2 و 3)- مجادله (58) آیه 22 (- یک ب) خداوند از آنها راضی است. خدا ایمان را بر صفحه دلشان نوشته و با روحی از طرف خود ایشان را تقویت نموده.

(4)- نحل (16) آیه 128، عنکبوت/ 69 (- 2 الف): خداوند با کسانی است که تقوا پیشه کنند و کسانی که آنان نیکوکارند.
(5)- اعراف (7) آیه 196، جاثیه/ 19 (- دو الف): خداوند نیکوکاران و صالحان را سرپرست و یار و یاور است.

دقّت کنید این وحدت و این پیمان و این ولایت- ممکن است سوره‌های مدنی نیز مطرح کنند؛ به عنوان یک کمک نظامی با هدف دفاع از مؤمنان و پشتیبانی از آن‌ها در برابر حملات دشمن- سزاوار است که بیش از این‌ها در برابر تحمّل مصیبت روحی گسترش می‌یافت، زیراکه کشتار مورد امر و موافق با فرمان الهی نبوده، مگر بسیار متأخّر پس از نزول این آیات مکّی، بلکه حتّی در سوره‌های مدنی نیز آیاتی یافت می‌شود که صرفا یک تعریف اخلاقی را برای این ولایت الهیّه برای مؤمنین می‌رساند. و آن نظیر این آیه مبارکه که می‌فرماید: «اللَّهُ وَلِیُّ الَّذِینَ آمَنُوا یُخْرِجُهُمْ مِنَ الظُّلُماتِ إِلَی النُّورِ.»، بقره/ 257:

خداوند سرپرست مؤمنان است، آنها را از تاریکی‌ها به نور خارج می‌سازد.

(6)- جاثیه (45) آیه 19: خداوند یار و یاور پرهیزگاران است.
(7)- حجرات (49) آیه 13 (- یک ب): گرامی‌ترین شما نزد خداوند پرهیزگارترین شماست.
(8)- اسراء (17) آیه 38 (- یک الف): تمام این‌ها گناهش نزد پروردگارت منفور است.