آیین اخلاق در قرآن صفحه 595

نیست.» «1».

امّا اگر در ریشه این عمل نگرش پاکی دخیل باشد و اگر شخص عامل به خاطر نظام برتری در توزیع سعادت کلّی اقدام می‌کند و آن نظامی است که امید دارد با این عمل در آن سهمی داشته باشد، چه خود را فراموش کند و چه خود را در این نظام فراگیر کسی بداند، در آن صورت، نیّت شایسته قدردانی و سپاس می‌گردد، درحالی‌که قبلا نیّت مبتذلی بوده است.

رسول خدا صلّی اللّه علیه و آله و سلّم در روایتی که ابو سعید خدری نقل کرده، دراین‌باره می‌فرماید: «چه همراه خوبی برای یک مسلمان است، مالی که به مسکین، یتیم و در راه مانده بدهد.» «2»، و شاید در این جا لازم به یادآوری سخن قبلی پیامبر صلّی اللّه علیه و آله و سلّم باشد که درباره اسبان فرمود: «برای مردی اجر است و برای مردی پوشش از عذاب و برای مردی بار گناه.» «3».

2- کمالیّات‌

و ذات این ارزش را ممکن است به عنوان استعمال معتدل وسایل خوشگذرانی و رفاه، به طور کلّی توصیف کرد «4». توضیح این‌که هرگاه ما این نوع کمالیّات را بر این اساس تصوّر نکنیم که پاسخگوی انتظار ما و اشباع نیاز فطری ما هستند، بلکه به حساب این‌که نوعی احسان و نیکی هستند که عنایت الهی می‌پسندد، در کنار این مطلب که رضای به آنها ما را موافق مشیّت الهی قرار می‌دهد: «همانا خداوند زیباست و زیبایی را دوست می‌دارد.» «5» در نظر بگیریم.

__________________________________________________
(1)- ر ک: سنن ابن ماجه: 2/ 724، حدیث 2141؛ مصباح الزّجاجه: 3/ 6؛ مسند احمد: 5/ 372، حدیث 23206؛ الأحاد و المثانی: 5/ 28، حدیث 2566؛ الأدب المفرد: 1/ 113، حدیث 301؛ الفردوس بمأثور الخطاب: 5/ 201، حدیث 7949؛ البیان و التّعریف: 2/ 271؛ فیض القدیر: 6/ 382؛ تهذیب الکمال: 14/ 451؛ کشف الخفاء: 2/ 468، حدیث 2987.
(2)- ر ک: صحیح بخاری: 2/ 532، حدیث 1396؛ شعب الأیمان: 7/ 275، حدیث 10290؛ تفسیر قرطبی: 19/ 285؛ صحیح مسلم: 2/ 728، حدیث 1052؛ المسند المستخرج علی صحیح مسلم: 3/ 117، حدیث 2346؛ سنن کبرای بیهقی:

3/ 198، حدیث 5501؛ مسند احمد: 3/ 21، حدیث 11173؛ مسند طیالسی: 1/ 290، حدیث 2180؛ شرح نووی: 7/ 144.

(3)- مدارک این حدیث قبلا ذکر شد.
(4)- از نمونه‌های این قیدوبند، خوش‌اندامی و شیک‌پوشی است، این دو نمونه به‌طور صریح در پرسشی آمده است که حدیث وارد ذیل این مطلب پاسخ می‌دهد.
(5)- ر ک: صحیح مسلم: 1/ 93، حدیث 91؛ فقه الرّضا، علیّ بن بابویه قمی، ص 354؛ صحیح ابن حبّان: 12/ 280، حدیث-