آیین اخلاق در قرآن صفحه 686

فعلی‌شان نسبت به آینده‌شان یکسان است، تمام این‌ها چیزی جز مراحلی از پیشرفت مداوم آنان نیست، زیراکه هر حالتی از حالات گذشته‌شان تجسّم‌بخش آن است که به راستی اگر با حالات آینده آنها مقایسه شود، باعث دلتنگی آنها می‌شود، و به همین معنی بسیاری از شارحان این آیه شریفه قرآنی را تفسیر کرده‌اند: «وَ لَلْآخِرَةُ خَیْرٌ لَکَ مِنَ الْأُولی «1»، و به همین روش تفسیر کرده‌اند آنچه را که مورد توجّه خاص و نشاط رسول خدا در نماز بود و آنچه که همه‌روزه به امید عفو الهی عجز و لابه می‌کرد: «از ابو برده نقل شده است، می‌گوید: از اغر شنیدم که او از اصحاب رسول خدا صلّی اللّه علیه و آله و سلّم بود و برای ابن عمر نقل می‌کرد که رسول خدا صلّی اللّه علیه و آله و سلّم فرمود: ای مردم به جانب خدا برگردید و توبه کنید که من هر روز صد مرتبه به درگاه او توبه می‌کنم!» «2»

در صفحات قبل راجع به طرز تفکّر قرآن نسبت به تلاش در جنبه دفاعی و هجومی آن بحث و بررسی کردیم و دیدیم که تلاش چگونه در این شکل، یا در آن شکل و در تمامی مراتب عبارت از ابزار لازمی برای زندگی اخلاقی است، چه برای زدودن شر و یا برای انجام خیر و یا برای رسیدن به کمال و مبارزه شرط لازم برای انسان است، چه برای کسب فضیلت و یا برای حفظ

__________________________________________________
(1)- ضحی (93) آیه 4: و مسلّما آخرت برای تو از دنیا بهتر است.

مؤلّف این آیه را به‌گونه‌ای ترجمه کرده است که دلیلی برای مطلب مورد نظرش باشد، به این معنا که «آینده برای تو بهتر از زمان حاضر است و عبارت فرانسویش چنین است:

tneserp el euq( etehporpo )iot ruop xaeim tuav erutuf el ,etirev nE

بدیهی است که این ترجمه بیانگر آیه نیست، بلکه تعبیری از نظر بعضی از مفسّران در مورد آیه است. و آن آخرین چیزی است که مترجمان در مورد کتاب خدا رسیده‌اند، کتابی که برای اوّلین و آخرین معجزه است. (مترجم عربی).

متأسّفانه، متفکّران و روشنفکران مسلمان، به‌ویژه کسانی که مانند مؤلّف مدّتی در غرب بوده و یا به نحوی گرایش به غرب دارند، دانسته یا ندانسته دچار تفسیر به رأی گشته و پیش‌ساخته‌های ذهنی خویش را بر قرآن تحمیل می‌کنند و یا به تعبیر مترجم فرانسه به عربی این کتاب، به‌گونه‌ای آیه را ترجمه می‌کنند که دلیلی برای مطلب مورد نظرش باشد! درحالی‌که سیاق آیات و صریح آیه کریمه، می‌گوید: ای پیامبر! تو مشمول الطاف خدا هستی و در آخرت بیشتر، تو همیشه عزیزی؛ در دنیا عزیزی و در آخرت عزیزتر- م.

(2)- ر ک: صحیح مسلم: 4/ 2075، حدیث 2702؛ شرح نووی بر صحیح مسلم: 17/ 24؛ المصنّف ابن ابی شیبه: 6/ 57، حدیث 29444؛ مسند احمد: 4/ 211 و 260؛ صحیح ابن حبان: 3/ 209، حدیث 929؛ سنن کبرا: 6/ 114، حدیث 10265؛ مسند طیالسی: 1/ 166، حدیث 1202؛ مسند رویانی: 2/ 468، حدیث 1489.