آیین اخلاق در قرآن صفحه 697

از آن قبیلی که قرآن کریم در این آیه می‌فرماید: «وَ لَنَبْلُوَنَّکُمْ بِشَیْ‌ءٍ مِنَ الْخَوْفِ وَ الْجُوعِ وَ نَقْصٍ مِنَ الْأَمْوالِ وَ الْأَنْفُسِ وَ الثَّمَراتِ وَ بَشِّرِ الصَّابِرِینَ». «1»

بلکه اینجا فرصت ممتازی است که باید آن را غنیمت شماریم تا بتوانیم دقّت بیشتر و درستی در طبیعت خودمان و ارتباطمان با خدا و مردم داشته باشیم.

در حقیقت با کدام خشوع و فروتنی بر ما مسلّم شده است که به ضعف خودمان در زیر فشار ضرورت‌ها بر روی بدنمان نگاه کنیم: «وَ خُلِقَ الْإِنْسانُ ضَعِیفاً» «2»

و چه عظمت و چه احسانی است، ما بابت هردوی آنها به خدا وام داریم که بر ما این روشنی و نور را مرحمت کرده است: «وَ لِتُکَبِّرُوا اللَّهَ عَلی ما هَداکُمْ وَ لَعَلَّکُمْ تَشْکُرُونَ» «3»

__________________________________________________

- کرده است: «هیچ دردی خدا نفرستاده که دارویش را نفرستاده باشد.»

ر ک: صحیح بخاری: 5/ 2151، حدیث 5354؛ المستدرک علی الصحیحین: 4/ 218، حدیث 7423؛ السنن الکبری:

4/ 369، حدیث 7555؛ سنن ابن ماجه: 2/ 1138، حدیث 3439؛ المصنّف ابن ابی شیبه: 5/ 31، حدیث 23416؛ مسند ابو حنیفه: 1/ 212؛ مسند احمد: 1/ 377، حدیث 357، و آن حضرت در روایت جابر می‌فرماید: «برای هر دردی دوائی است و چون داروی درد برسد، به اذن خدا شفا یابد.» ر ک: صحیح مسلم: 4/ 1729، حدیث 2204؛ فقه الرّضا: ص 20؛ صحیح ابن حبّان: 13/ 428، حدیث 6063؛ ایضاح الفوائد: 4/ 154؛ المستدرک علی الصّحیحین: 4/ 445، حدیث 8219؛ سنن کبرای بیهقی: 9/ 343؛ مسند احمد: 3/ 335، حدیث 14637؛ جامع المدارک: 3/ 124؛ مسند ابو یعلی: 4/ 32، حدیث 2036؛ فیض القدیر: 5/ 428. و نیز رسول خدا فرمود: «مداوا کنید، ولی از داروی حرام استفاده نکنید.»، ر ک: سنن ابی داود:

4/ 7، حدیث 3874؛ سنن کبرای بیهقی: 10/ 5؛ فتح الباری: 10/ 135؛ التمهید ابن عبد البرّ: 5/ 273؛ فیض القدیر: 2/ 216؛ الدّرایة فی تخریج احادیث الهدایه: 2/ 242، حدیث 982.

و ممکن است گفت که عنایت مادّی همیشه واجب لازم و فراگیر به حساب نمی‌آید. و آن کسانی که غم‌هایی بزرگ‌تر از غم‌های جسمی دارند، ترجیح می‌دهند، احیانا که با شجاعت دردهای جسمی را تحمّل کنند و به مداوای آنها نپردازند و یا با تصرّفات غیر معمول و یا با سرسختی، همان‌طوری که پیامبر صلّی اللّه علیه و آله و سلّم اشاره کرده است: «نه رقّت می‌ورزند و نه به فال نیک می‌گیرند و نه بسیار درشت خویند و بر پروردگارشان توکّل دارند.» ر ک: صحیح مسلم: 1/ 198، حدیث 218 و 220؛ صحیح بخاری:

5/ 2157، حدیث 5478 و 6107 و 61075؛ صحیح ابن حبّان: 13/ 447، حدیث 6084؛ المسند المستخرج علی صحیح مسلم: 1/ 283، حدیث 523 و 524 و 527؛ موارد الظّمآن: 1/ 658 و حدیث 2646؛ سنن ترمذی: 4/ 631، حدیث 2446.

(1)- بقره (2) آیه 155: به‌طور مسلّم ما همه شما را با اموری هم‌چون ترس و گرسنگی و زیان مالی و جانی و کمبود میوه‌ها آزمایش می‌کنیم، و بشارت ده! صابران و پایداران را.
(2)- نساء (4) آیه 28: انسان ضعیف آفریده شده است.
(3)- بقره (2) آیه 185: تا خدا را به خاطر این‌که شما را هدایت کرده، بزرگ بشمرید و شاید شکر نعمت‌های او را بگذارید.