آیین اخلاق در قرآن صفحه 839

فَإِنَّ حَسْبَکَ اللَّهُ هُوَ الَّذِی أَیَّدَکَ بِنَصْرِهِ وَ بِالْمُؤْمِنِینَ وَ أَلَّفَ بَیْنَ قُلُوبِهِمْ». «1»

«و اگر آنها مایل به صلح بودند، تو نیز (دست آنها را عقب نزن) و تمایل نشان بده و بر خدا توکّل کن! زیرا خداوند هم گفت‌وگوهای شما را می‌شنود و هم از نیّات شما آگاه است، و اگر بخواهند تو را فریب دهند، خداوند تو را کافی است، اوست که تو را با یاری خود و به وسیله مؤمنان تقویت کرد و میان دل‌های آنها الفت ایجاد نمود.»

«وَ لا تَقُولُوا لِمَنْ أَلْقی إِلَیْکُمُ السَّلامَ لَسْتَ مُؤْمِناً تَبْتَغُونَ عَرَضَ الْحَیاةِ الدُّنْیا» «2»

«و به کسانی که اظهار اسلام می‌کنند، نگویید: شما مسلمان نیستید، مبادا به خاطر نعمت‌های ناپایدار دنیا افرادی را که اظهار اسلام می‌کنند، متّهم کنید و به عنوان دشمن به قتل برسانید و اموال آنها را به غنیمت بگیرید!»

وفا به پیمان‌های استوار:

«یا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا أَوْفُوا بِالْعُقُودِ» «3»

«ای افراد باایمان! به عهد و پیمان خود وفا کنید!»

با خیانت از روی احتیاط روبرو شدن:

«وَ إِمَّا تَخافَنَّ مِنْ قَوْمٍ خِیانَةً فَانْبِذْ إِلَیْهِمْ عَلی سَواءٍ إِنَّ اللَّهَ لا یُحِبُّ الْخائِنِینَ»

«4»

«و اگر آنها (در برابر تو در میدان حاضر نشدند)، بیم آن می‌رود که دست به خیانت بزنند و پیمان‌شکنی کنند. به آنها اعلام کن که پیمانشان لغو شده، زیرا خداوند خیانتکاران را دوست نمی‌دارد.»

وفا به شرایط، هرچند مضرّ و ناسازگار باشد:

«وَ أَوْفُوا بِعَهْدِ اللَّهِ إِذا عاهَدْتُمْ وَ لا تَنْقُضُوا الْأَیْمانَ بَعْدَ تَوْکِیدِها وَ قَدْ جَعَلْتُمُ اللَّهَ عَلَیْکُمْ کَفِیلًا إِنَّ اللَّهَ یَعْلَمُ ما تَفْعَلُونَ وَ لا تَکُونُوا کَالَّتِی نَقَضَتْ غَزْلَها مِنْ بَعْدِ قُوَّةٍ أَنْکاثاً تَتَّخِذُونَ أَیْمانَکُمْ دَخَلًا بَیْنَکُمْ أَنْ __________________________________________________

(1)- انفال (8) آیه 63- 61.
(2)- نساء (4) آیه 94.
(3)- مائده (5) آیه 1.
(4)- انفال (8) آیه 58.