آیین اخلاق در قرآن صفحه 84

این تفکیک اشاره شده، در نصّ قرآنی آمده است، خدای متعال می‌فرماید: «یا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا اسْتَجِیبُوا لِلَّهِ وَ لِلرَّسُولِ إِذا دَعاکُمْ لِما یُحْیِیکُمْ» «1»

علاوه بر این‌ها خود پیامبر صلّی اللّه علیه و آله و سلّم به واضح‌ترین و روشنترین صورت این مطلب را مقرّر داشته است، چنان‌که فرموده: «هرگاه از قول خود به شما چیزی را دستور می‌دهم، من هم بشری‌ام، ولی هرگاه از سوی خدا چیزی را گفتم، آن را بگیرید (انجام دهید)، زیراکه من هرگز چیزی را به دروغ به خدا نسبت نمی‌دهم». «2»

پیامبر صلّی اللّه علیه و آله و سلّم تنها به این مقدار بسنده نکرده است که اعلان نماید پیشنهادهای وی درباره امور دنیا معصوم از خطا نیست، چون از محدوده رسالتش بیرون است، که خود به اصحاب و امّتش می‌فرماید: «شما به امر دنیاتان داناترید» «3»، بلکه علاوه بر همه این‌ها چه‌بسا آن حضرت نیز

__________________________________________________

- متأسفانه از نظر دانشمندان عامّه چنین نیست؛ اشاعره جز کذب و کفر، بقیه گناهان کبیره را بر انبیا روا می‌دانند و معتزله گناهان صغیره را بر انبیا تجویز می‌کنند، ولی از دیدگاه شیعه پیامبران از گناه کبیره و صغیره و هر نوع خطایی معصوم و مصونند: ر ک:

کشف المراد فی شرح تجرید الاعتقاد، مقصد چهارم- م.

(1)- انفال (8) آیه 24: «ای کسانی که ایمان آورده‌اید! اجابت کنید دعوت خدا و پیامبر را، به هنگامی که شما را به چیزی می‌خواند که شما را زنده می‌کند.»
(2)- ر. ک: صحیح مسلم، 7/ 95؛ المجموع، 11/ 353؛ سنن ابن ماجه، 2/ 825، حدیث 2470؛ الجامع الصّغیر، 1/ 393، حدیث 2570؛ کنزل العمال، 11/ 474، حدیث 12179 و 12180؛ فیض القدیر شرح الجامع الصّغیر: 1/ 625 و 2/ 719؛ معتصر المختصر، 2/ 300؛ مسند احمد، 1/ 162، حدیث 1395؛ مسند ابی یعلی، 2/ 12 حدیث 639؛ حلیة الأولیاء، 4/ 373.

ما در درستی این روایت تردید داریم، به دلیل این‌که پیامبر صلّی اللّه علیه و آله و سلّم هرگز از روی هوی و هوس سخن نمی‌گوید، چنان‌که خدای متعال می‌فرماید: «وَ ما یَنْطِقُ عَنِ الْهَوی إِنْ هُوَ إِلَّا وَحْیٌ یُوحی ، (نجم: 3- 4) و از طرفی معقول نیست که پیامبر صلّی اللّه علیه و آله و سلّم خبری دهد که برخلاف واقع و حقیقت باشد. ثانیا کسی که مدّعی شده است که وی گردافشانی درخت خرما را نمی‌دانست! پیامبر صلّی اللّه علیه و آله و سلّم در جزیرة العرب زندگی می‌کرد و به خوبی می‌دانست. ثالثا؛ پیامبر صلّی اللّه علیه و آله و سلّم به خوبی می‌دانست که مردم به سخنان او تعبّد دارند و به آن ترتیب اثر می‌دهند، بنابراین چگونه چیزی را می‌گوید که نمی‌داند، درحالی‌که به دیگران زیان می‌رساند. مترجم عربی کتاب می‌نویسد: این روایت را مسلم در کتاب فضائل، باب 38، نقل کرده است و فقره اوّل حدیث را که مؤلّف ذکر کرده است، از قول رافع بن خدیج است و فقره دوم حدیث از قول طلحة بن عبید اللّه است که هر دو به مناسبت جریان گردافشانی درخت خرماست. [یادداشت محقّق

(3)- ر. ک: صحیح مسلم، 2/ 223 و 4/ 1836؛ البیان و التّعریف، 1/ 299؛ فیض القدیر شرح الجامع الصّغیر، 1/ 489 و 3/ 50؛-