ملکوت اخلاق: گلگشتی در جلوه‌های رفتاری و گفتاری پیامبر اعظم صلی‌الله علیه و آله صفحه 112

خدایا! مرا یک لحظه و یک چشم برهم زدن، به حال خویش وامگذار.

خدای بزرگ هم از خشیت این بنده خوبش پرده برمی‌دارد که می‌فرمود:

انِّی اخافُ انْ عَصَیْتُ رَبِّی عَذابَ یَوْمٍ عَظِیمٍ. (انعام: 15)

من ترس دارم که اگر گناه کنم، دچار عذاب روز بزرگ شوم.

30 فروتنی

انسان موحد که خدای سبحان را سرچشمه کمال می‌داند و باور دارد هر نعمتی از جانب خداوند است، در برابر انسان‌های دیگر فروتن خواهد بود و هیچ‌گاه خود را برتر از دیگران به شمار نخواهد آورد. رسول اللَّه صلی الله علیه و آله، الگوی فروتنی است؛ چون ایشان به واقع، مظهر کمال الهی بود و تمام ارزش‌های انسانی در او تبلور یافته بود. ایشان بر اساس رهنمود قرآنی «وَ اخْفِضْ جَناحَکَ لِمَنِ اتَّبَعَکَ مِنَ الْمُؤْمِنینَ؛ بال تواضع را همواره زیر پای پیروان خویش بگستران.» (شعراء: 215) با بندگان خدا از هر طبقه و موقعیتی که بودند، معاشرت متواضعانه داشت. تواضع او در برابر خلق اللَّه برای جلب رضای خدا بود:

یَاْکُلُ اکْلَةَ الْعَبِیدِ وَ یَجْلِسُ جَلْسَةَ الْعَبِیدِ تَواضُعاً للَّهِ عَزَّوَجَلَّ. (1) 328

برای رضای خدا همانند بردگان بی‌آلایش می‌نشست و غذا میل می‌کرد.

شیوه نشستن حضرت در مجلس نیز نشان‌دهنده فروتنی‌اش بود:

وَ کانَ یَاکُلُ عَلَی الْحَضِیضِ وَ یَنامُ عَلی الْحَضِیضِ. (2) 329

به هنگام خوردن غذا در پایین مجلس می‌نشست و در همان جا هم می‌خوابید.

همچنین وارد شده است: «ما اکَلَ مُتَّکِئاً قَطُّ؛ هیچ‌گاه در حالی‌که تکیه داده باشد، غذا نمی‌خورد». (3) 330 نیز گفته‌اند:

1- همان، ج 16، ص 261.
2- همان، ص 262.
3- همان، ص 237.