ملکوت اخلاق: گلگشتی در جلوه‌های رفتاری و گفتاری پیامبر اعظم صلی‌الله علیه و آله صفحه 147

کَانَ رَسولُ اللهِ صلی الله علیه و آله مُتَواصِلَ الْأَحْزانِ، دَائِمَ الْفِکْرَةِ وَ لَا یَتکلَّمُ فِی غَیرِ حاجةٍ طَویلَ السُّکوتِ. (1) 425

پیامبر پیوسته اندوهگین بود و هماره می‌اندیشید و جز به نیاز سخن نمی‌گفت و بسیار سکوت می‌کرد.

آن حضرت همیشه در حال اندیشیدن بود و هیچ کاری را بدون فکر انجام نمی‌داد. زبان خود را از سخنان بی‌مورد بازمی‌داشت و بجا سخن می‌گفت.

خود را از پرحرفی و گفتن مطالب بی‌فایده دور می‌داشت. سخن نمی‌گفت، مگر در جایی که امید ثواب در آن داشت. (2) 426 انسانی که اهل تفکر باشد، اهل سخنان بی‌فایده نیست و پیامبر چنین بود.

حضرت امام حسین علیه السلام می‌فرماید از پدرم، امیرمؤمنان علی علیه السلام درباره سکوت رسول خدا صلی الله علیه و آله پرسیدم. فرمود:

سکوت آن حضرت بر چهار چیز بود: بردباری، دوراندیشی، اندازه نگاه‌داری و تفکر.

سکوتش در اندازه نگاه‌داری از آن رو بود که همه مردم را به یک چشم ببیند و یکسان به گفتار همه گوش دهد، ولی سکوتش در تفکر آن بود که در چیزهای باقی و فانی فکر می‌کرد. بردباری و شکیبایی‌اش برای او با هم جمع شده بود. به همین جهت، هیچ چیز او را به خشم نمی‌آورد و برنمی‌انگیخت.

دوراندیشی برای او در چهار چیز فراهم آمده بود. به کارهای نیک چنگ می‌زد تا دیگران به او اقتدا کنند. از کارهای زشت دوری می‌کرد تا مردم از آن بپرهیزند. در انتخاب رأی صحیح برای اصلاح کارهای امت، می‌کوشید و به آنچه خیر دنیا و آخرت در آن بود، قیام می‌کرد. (3) 427 از امام صادق علیه السلام نقل است که مردی خدمت پیامبر آمد و عرض کرد:

ای رسول خدا، مرا نصیحت کن و به من اندرزی ده! حضرت فرمود: اگر

1- . مکارم الاخلاق، ص 12.
2- . همان، صص 12- 15.
3- . همان، ص 15.