ملکوت اخلاق: گلگشتی در جلوه‌های رفتاری و گفتاری پیامبر اعظم صلی‌الله علیه و آله صفحه 211

نوع نشست و برخاست رسول اللَّه صلی الله علیه و آله در برابر دیگران، از منظر امام علی علیه السلام چنین ترسیم شده است: «دیده نشد که پیامبر خدا پیش روی کسی پایش را دراز کند». (1) 599 رسول اللَّه صلی الله علیه و آله در تمام ابعاد زندگی، اسوه و الگوی دیگران است. وارد شده است که خدای سبحان، نیکوترین ادب‌ها را به رسول و نبی‌خود آموخته است: «انَّ اللَّهَ عزَّوجلَّ ادَّبَ نَبِیَّهُ فَأحْسَنَ أدَبَه؛ خدای سبحان، پیامبرش را نیکو ادب کرده است». (2) 600

او با انسان‌ها یکسان برخورد می‌کرد و خارج از معیارها و ارزش‌ها تفاوت ایجاد نمی‌کرد. میان تهی‌دستان و ثروتمندان فرق نمی‌گذاشت: «یُصافِحُ الْفقیرَ وَ الْغَنیّ.» (3) 601 پیامبر اسلام حتی با خدمت‌گزار خویش نیز به ادب و احترام رفتار می‌کرد. از انس بن مالک نقل است:

به آن خدایی که او را به حق مبعوث کرد، هیچ‌گاه نشد کاری که خوشایند آن جناب نبود، به من فرموده باشد که چرا چنین کردی و هرگاه زنان آن حضرت، مرا ملامت می‌کردند، می‌فرمود: «کاری نداشته باشید، مقدر چنین بوده است». (4) 602

حضرت وقتی با کسی دست می‌داد، دست خود را نمی‌کشید تا آن طرف دستش را بکشد. (5) 603 ایشان احترام فوق‌العاده‌ای به میهمان می‌گذاشت، به گونه‌ای که مشایعت میهمان تا دم خانه از سنت پیامبر بود. همچنین هنگامی که برای رسول خدا صلی الله علیه و آله میهمان می‌رسید، حضرت با او غذا میل می‌فرمود و تا

1- . مکارم الاخلاق، ج 1، ص 22.
2- . کافی، ج 3، باب التفریض الی رسول اللَّه صلی الله علیه و آله، ح 4.
3- . بحارالانوار، ج 7، ص 208.
4- . احیاء العلوم، ج 2، ص 361.
5- . بحارالانوار، ج 16، ص 236.