ملکوت اخلاق: گلگشتی در جلوه‌های رفتاری و گفتاری پیامبر اعظم صلی‌الله علیه و آله صفحه 72

وَیْلٌ لِلَّذی یُحَدِّثُ فَکَذِبَ لِیَضْحَکَ به الْقَوْمُ وَیْلٌ لهُ، وَیْلٌ لهُ. (1) 226

وای بر کسی که کلام دروغی را نقل کند تا دیگران بخندند. وای بر او، وای بر او.

مزاح باید از زشتی گفتار و نادرستی عاری باشد. پیامبر می‌فرمود:

انّی لاامْزَحُ وَلا أقُولُ الَّا حَقاً. (2) 227

من شوخی نمی‌کنم و سخنی نمی‌گویم، مگر آنکه در چارچوب حق باشد.

یکی از یاران پیامبر از ایشان پرسید: آیا در اینکه با دوستان خود شوخی می‌کنیم و می‌خندیم، اشکالی هست؟ پیامبر در پاسخ فرمود: «اگر سخنی ناشایست در میان نباشد، اشکالی ندارد». (3) 228 از سوی دیگر، خنده زیاد و قهقهه نیز عظمت و متانت آدمی را از بین می‌برد. از این رو، پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله می‌فرماید:

ایّاکَ و کَثُرَةَ الضِّحْکِ فَإِنَّهُ یُمیتُ الْقَلْبَ. (4) 229

از خنده بسیار برحذر باش که دل را می‌میراند.

تبسم، بهترین نشانه شادی و نشاط است. چهره رسول اللَّه صلی الله علیه و آله نیز هنگام دیدار یاران بیش از دیگران شاداب و خندان می‌نمود و گاه چنان می‌خندید که دندان‌های مبارکش نمایان می‌شد. (5) 230 ابوالدرداء می‌گوید: «رسول خدا صلی الله علیه و آله هرگاه سخنی می‌فرمود، سخنش با لبخند همراه بود». (6) 231

1- همان، ص 88.
2- همان، ج 66، ص 7.
3- کافی، ج 2، ص 192.
4- بحارالانوار، ج 74، ص 285.
5- محجة البیضاء، ج 4، ص 134.
6- مکارم الاخلاق، ج 1، ص 58.