مبارزه با فقر و فساد در سیره نبوی صفحه 41

پیامبر خدا کوشید شیوه های درست تولید و تجارت را به مردم نیز بیاموزد و آنها را از فعالیت های نامشروع مانند احتکار، گران فروشی، کم فروشی و فریب در معامله که مانع شکل گیری نظام اقتصادی سالم و الهی است، بازدارد. ایشان در این باره می فرمود:

لَیسَ مِنّا مَن غَشَ مُسلِماً، اَو ضَرَّهُ اَو ماکَرَهُ. (1)

از ما نیست هر کس در معامله با مسلمانان تقلب کند یا به آنها زیان رساند یا با آنان نیرنگ کند.

آن حضرت درباره فردی که کالاهای مورد نیاز مسلمانان را احتکار کند، فرمود:

چه بد بنده ای است انسان محتکر؛ زیرا اگر خداوند قیمت ها را پایین بیاورد، غمگین می شود و اگر قیمت ها را بالا ببرد، خوش حال می شود. (2)

ب) توزیع عادلانه

اشاره

همان گونه که میان فقر، با ستم و بی عدالتی، ارتباطی تنگاتنگ وجود دارد، رفاه و توانگری نیز با قسط و عدل پیوندی محکم دارد. ازاین رو، تنها راه رسیدن به غنا و رفاه واقعی، برپایی عدالت در جامعه است. (3)

عدالت، جنبه های گوناگونی دارد که از میان آنها، «عدالت در توزیع»، بیش از دیگر جنبه ها در کاهش فقر مؤثر است. عدالت در توزیع، به معنای تقسیم درست اموال و درآمدهای عمومی در میان مردم است که اگر اجرا شود و همه افراد جامعه به ویژه قشرهای محروم و کم درآمد، حق و حقوق کامل خود را دریافت کنند، فقر به پایین ترین میزان خود خواهد رسید. امام علی(ع) درباره آثار عدل

1- . الحیاه، ج 5، ص 390.
2- . نهج الفصاحه، ص 21.
3- . ممکن است فقر یک فرد یا یک جمع اندک، به دلایلی غیر از ستم و بی عدالتی باشد و به عواملی چون تنبلی، بیکاری، مصرف غلط یا حوادث و بلایای طبیعی بازگردد، ولی هرگاه فقر به عنوان پدیده ای اجتماعی مطرح شود، ستم و بی عدالتی در پیدایش آن نقش اساسی دارد. ازاین رو، برپایی قسط و عدل، راهکاری ضروری برای ایجاد توسعه و رفاه اجتماعی است.