آیین برنامه سازی سیر و سلوک در قرآن صفحه 153

مِنکمْ وَالَّذینَ أُوتُوا الْعِلْمَ درَجَاتٍ»(1) می­گردد.

سالک در پرتو ایمانِ آگاهانه و مبتنی بر آگاهی مؤمنانه یا به تعبیر دیگر، علم و ایمان، رفعتِ وجودی می­یابد و راه­های آسمان را می­پیماید و چون ادریس پیامبر علیه السلام ، «وَرَفَعْنَاهُ مَکاناً عَلِیاً»،(2) «مکانت» و «علو» در ماورای جهان ماده و طبیعت تحصیل می­کند. بر این اساس، رونده­ای است «بَرَنده» دیگران و رهروی است که راهبر سالکان دیگر نیز خواهد شد و صیرورت (گردیدن) و تصیر (گرداندن) را با هم جمع کرده یا «سیر من الخلق الی الحق» را با «سیر من الحق الی الخلق بالحق» با هم پیوست داده و در حیات نورانی­اش متبلور ساخته است.

بنابراین، کسانی که ایمان، زینت و زیبایی خانه خرد و منزلِ دل آنها شده است، نزول هر آیه­ای از قرآن و تلاوت و تدبّر هر آیه­ای از قرآن، مایه زیادت و فزونی ایمان آنها می­شود: «وَإِذا مَا أُنْزِلَتْ سُورَهٌ فَمِنْهُم مَن یقُولُ أَیکمْ زَادتْهُ هذهِ إِیمَاناً فَأَمَّا الَّذینَ آمَنُوا فَزَادتْهُمْ إِیمَاناً وَهُمْ یسْتَبْشِرُونَ»(3) و در درون به ابتهاج و سرور می­رسند و یاد خدا، دل­های آنان را به جوشش و جنبش درمی­آورد و ایمان فزاینده می­یابند و بر خدا توکل و راه الهی را طریقت می­کنند: «إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ الَّذینَ إِذا ذکرَ اللَّهُ وَجِلَتْ قُلُوبُهُمْ وَإِذا تُلِیتْ عَلَیهِمْ آیاتُهُ زَادتْهُمْ إِیمَاناً وَعَلی رَبِّهِمْ یتَوَکلُونَ».(4)

چنین انسان­هایی، برگزیدگان الهی برای مجاهده و هجرت در راه خدا، و هدایت­یافتگانی برای «انابه» به درگاه الهی هستند: «اللَّهُ یجْتَبِی إِلَیهِ مَن یشَاءُ وَیهْدی إِلَیهِ مَن ینِیبُ»؛(5) زیرا کسانی که فطرت و سریره سلیم دارند و معصومیت فطری خویش را صیانت کرده، استعدادهای سلوکی خویش را در پرتو هدایت­های عقلانی و

1- نک: مجادله: 11.
2- نک: مریم: 57.
3- نک: توبه: 124.
4- نک: انفال: 2.
5- نک: شوری: 13.