آیین برنامه سازی سیر و سلوک در قرآن صفحه 230

جامعه بگستراند. پس عادل، عدالت­خواه و عدالت­گستر است و آن را از خود تا جامعه گسترش می­دهد: «قد الزم نفسه العدل، فکان اوّل عَدْلِه و فی الهوی عن نَفْسه.» یکی از ارکان سیر و سلوک در عرفان مثبت، «عدالت» است؛ عدالت عقیدتی، اخلاقی، عرفانی و عملی.

اصل سیزدهم: عارف الهی، حق­شناس و حق­مدار است. ازاین رو، با توصیف و تبیین حق، در جست­وجوی آن بر می­آید و به آن عمل می­کند و به دنبال حق، خیر و کمال می­گردد و تشنه رسیدن به آنهاست. پس هر جا احتمال خیر و خدمت بدهد، در جست­وجوی آن برمی­آید تا به آن برسد: «یصنو الحقّ و یعمل بِهِ، لایدع للخیر غایهً الّا اَمَّها ولامَطنهً الّا قَصَدها».

اصل چهاردهم: قرآن­محوری و دین­مداری در سیر و سلوک عرفانی و شریعت­گرایی در عرفان عملی، از ویژگی­های بسیار روشن سالکان الهی است. او بایدها و نبایدهای قرآنی و حلال و حرام­های وحیانی را ملاک و محور صیرورت و گردیدن­های خود قرار می­دهد؛ زیرا بدون هدایت الهی و تکیه بر قرآن، نمی­توان به عرفان الهی دست یازید: «قد اَمْکَن الکتاب مِن زمامِهِ، فهو قائده و امامه، یحُلّ حیث حلّ ثَقَلُهُ و منزل حیث کاه منزلَهُ».(1)

در نتیجه، آنچه از اوصافی که از قرآن و نهج­البلاغه در خصوص عارفان و اولیای الهی مطرح کرده­اند، می­توان فهمید، این است که در عارفان حقیقی، خداگرایی و معادباوری، عبودیت و تسلیم محض خدا شدن، عشق و محبت به معبود و پرستش عاشقانه او، تکریم و تجمیل هستی و انسان­ها و همنوعان و درد هدایت، ارشاد و سازندگی آنها را داشتن، تحقق عقلانیت و عدالت در متن جامعه، شریعت­محوری در همه مراحل و مدارج سیر و سلوک و معارج عرفان