آیین برنامه سازی سیر و سلوک در قرآن صفحه 233

قرآن کریم

قرآن کریم، کتاب هدایت و راهکار رسیدن به سعادت «انسان» است. کتابی که بر اساس «فطرت»، همه نیازهای انسان، از جمله، یکی از مهم­ترین نیازهای او، یعنی «وصل به اصل»، صیرورت و گردیدن وجودی و شدن جوهری و نهادی از «وَنَفَخْتُ فِیهِ مِن رُّوحِی»(1) تا «کدحاً فَمُلاَقِیهِ»،(2) در آن وجود دارد، که مبتنی بر علم صائب و عمل صالح است، تا «فَمَن کانَ یرْجُوا لِقَاءَ رَبِّهِ فَلْیعْمَلْ عَمَلاً صَالِحاً وَلَا یشْرِک بِعِبَادهِ رَبِّهِ أَحَداً»(3) تحقق عینی یابد و انسان با سیر از طبع و نفس، به عالی­ترین مراتب «فناء» دست یازد و در جنت شهود و لقای رب قرار و آرام گیرد.

به همین دلیل، «قرآن کریم» که کتاب انسان­شناسی، انسان­سازی، خداشناسی، خداگرایی و خداباوری تا مرحله شهود خداست؛ کتابی که نور و برهان، بصیرت و شِفاء و حکمت و موعظه است، طبق دو آیه «وَنَزَّلْنَا عَلَیک الْکتَابَ تِبْیاناً لِکلِّ شَی ءٍ وَهُدیً وَرَحْمَهًوَبُشْرَی لِلْمُسْلِمِینَ»(4) و «وَکلَّ شَی ءٍ أَحْصَینَاهُ فِی إِمَامٍ مُبِینٍ»(5) همه نیازهای معرفتی و معنویتی انسانِ سائر و صائر الی­الله را تبیین، توصیف و توصیه کرده است. به تعبیر علامه حسن­زاده آملی:

کلمه مبارکه «کل شیء» انکر نکرات است. پس چیزی نیست که قرآن تبیان

1- نک: حجر: 29.
2- نک: انشقاق: 6.
3- نک: کهف: 110.
4- نک: نحل: 89.
5- نک: یس: 12.