آیین برنامه سازی سیر و سلوک در قرآن صفحه 37

خدای سبحان در همه حالات و آنات جهاد و هجرت، یاری دهنده سالک کوی خویش است و آنها را تنها نمی­گذارد. البته معیت رحمت و عنایت که اخص از معیت وجودی در جمله «هُوَ مَعَکمْ أَینَ مَا کنتُمْ»(1) است، شامل حال آنان می­گردد.(2) اگر در روایات آمده که آیه «وَالَّذینَ جَاهَدوا فِینَا ...» در خصوص محمد صلی الله علیه و آله و شیعیان ایشان است،(3) این نکته ظریف را می­رساند که سیر و سلوک صائب و صادق و جهاد و هجرت صالح، سیر و سلوک محمد صلی الله علیه و آله و سلوک در صراط مستقیم الهی است. پس جهاد در همه جنبه­های بیرونی و درونی، علمی _ فرهنگی و علمی _ سلوکی، همراه با خلوص است که در عرفان قرآنی متجلی است و هجرت نیز معنای وسیع ظاهری و باطنی دارد و اعم از هجرت­های آفاقی و اَنْفُسی است.(4)

ازاین رو، ثمرات معنوی و سلوکی واژه­های جهاد، هجرت، موت، احسان، سبیل­الله، معیت و «الی­الله و رسوله» کاملاً هویدا و راه­گشاست تا سالک کوی حق بیابد که تنها در صراط مستقیم الهی و سبیل قویم توحیدی و در پرتو هدایت­های الهی و آموزه­ها و گزاره­های نبوی و سایه و رحمت حضرت دوست می­توان راهِ به سوی او را پیمود و از خود تا خدا سالک شد و از درگاه به بارگاه قدس ربوبی رسید و دیگر هیچ.

3. تتبّل و فِرار

3. تتبّل و فِرار

«وَتَبَتَّلْ إِلَیهِ تَبْتِیلاً»(5) و «فَفِرُّوْا إِلَی­اللَّهِ».(6)

1- نک: حدید: 4.
2- نک: تفسیرالمیزان، ج 16، صص 227 و 228.
3- تفسیر قمی، ج 2، ص 151.
4- نک: تفسیرنمونه، ج 16، صص 367 - 371.
5- نک: مزمل: 10.
6- نک: ذاریات: 50.