آیین برنامه سازی سیر و سلوک در قرآن صفحه 39

ازاین­رو، عرفان عملی و سلوک الهی سالک کوی حق، «به اسم رب» و در پرتو انقطاع الی­الله خواهد بود که «وَاذکرِ اسْمَ رَبِّک وَتَبَتَّلْ إِلَیهِ تَبْتِیلاً».(1)

این معنای معرفتی و سلوکی، با معنای «فِرار» در «فَفِرُّوْا إِلَی­اللَّهِ»،(2) همگرایی و سنخیت معنایی و مبنایی دارند، که فرار از شرک به توحید، از کفر به ایمان، از غیرخدا به خدا و از عصیان به اطاعت الهی است و با توجه به مراتب هر کدام در ارتباط تنگاتنگ است. فرار از جهالت به عقلانیت، از ندانستن و نداشتن به دانستن و داراشدن، از ذلت به عزت، از ضلالت به ضیاء و از ظلمت به نور، و سپس از مرتبه­ای به مرتبه­ای دیگر فِرار کردن و به سر حد کمال امکانی رسیدن و در جوار قرب حق قراریافتن است.(3) اگر در برخی روایات، منظور از «فِرار به سوی خدا»، حج و زیارت خانه خدا آمده است،(4) ذکر یکی از نمونه های روشن فِرار به سوی خداست؛ چرا که حج، انسان را به حقیقت توحید و توبه و انابه آشنا می­سازد و در پناه الطاف خداوندی جای می­دهد.(5) به تعبیر علامه طباطبایی رحمه الله :

مراد از فرارکردن به­ سوی خدا، انقطاع به سوی اوست، به دست برداشتن از کفر و گریزان بودن از عقابی که کفر به دنبال دارد، و متوسل شدن به ایمان به خدای تعالی، و اینکه او را یگانه معبودی بی­شریک برای خود بگیرند.(6)

پس فِرار و انقطاع، معنای سلوکی دارد و انسان به دامن توحید و عبودیت

1- مزمل: 10.
2- نک: ذاریات: 50.
3- نک: تفسیرنمونه، ج 22، صص 389 و 390.
4- نورالثقلین، ج 5، صص 130 و 131 ج 51 و 52.
5- تفسیرنمونه، ج 22، ص 390.
6- تفسیرالمیزان، ج 18، ص 574.