آیین برنامه سازی سیر و سلوک در قرآن صفحه 45

مسئله توحیدی است: «انما الهکم الهٌ واحد»(1) که در احادیثی چون «رأیت ربّی فی اَحْسَن صُوَرهٍ»(2) و «ومَنْ رَأنی فَقَد رَأی الحقّ»(3) آمده است.

ناگفته نماند که سالک بر اثر سیر و سلوک و رسیدن به مقام فنا و ادراک مراتب «فناء»، به درک تجلی ذاتی می­رسد که همراه با جمال است و یار بی پرده و با چهره نمایان بر او ظهور می­کند:

ساقی بیا که یار ز رخ پرده برگرفت آن شمع سرگرفته دگر چهره برفروخت

کار چراغ خلوتیان باز درگرفت وین پیر سالخورده جوانی ز سرگرفت(4)

در آیه «مَن کانَ یرْجُوا لِقَاءَاللَّهِ فَإِنَّ أَجَلَ­اللَّهِ لَآتٍ وَهُوَ السَّمِیعُ الْعَلِیمُ»،(5) صرفاً وعده لقا و زیارت الهی را به امیدواران دیدارش می­دهد. به تعبیر علّامه تهرانی:

مراد از لقاءالله، وقوف بنده می­باشد در موقفی که هیچ حجابی میان پروردگارش وجود ندارد. همان گونه که آن شأن، شأن روز قیامت است که ظرف ظهور حقایق می­باشد... واَجَلَ­اللهِ، آن غایتی است که خدای تعالی برای لقای خود معیّن نموده است و آن بدون شک از امور آمدنی می­باشد و خداوند برای تأکید در این گفتار به­طور مبالغه، و رسانیدن امر را به وجهی بلیغ، مؤکّد فرموده است... .(6)

علامه طباطبایی نیز در تفسیر آیه 143 سوره اعراف، در جریان میقات حضرت موسی علیه السلام ، مسئله معرفت شهودی به حق و لقای رب را اثبات و تفسیر می­کند(7) و در تفسیر سوره نجم نیز در جریان معراج پیامبراکرم صلی الله علیه و آله، رؤیت قلبی خداوند را تبیین می­کند.(8) نتیجه آنکه انسان سائر الی­الله، به لقاءالله به ­معنایی که گفته شد، خواهد رسید.

1- تفسیرنمونه، ج 12، صص 622 و 623؛ نک: سید محمدحسین حسینی تهرانی، الله­شناسی، ج 1، ص 238.
2- نجم الدین، رازی، مرصاد العباد، ص 150.
3- تفسیرنمونه، ج 12، ص 182.
4- دیوان حافظ، غزل 74.
5- نک: عنکبوت: 5.
6- سیدمحمدحسین حسینی، الله­شناسی، ج 1، صص 331 و 332.
7- المیزان، ج 8، صص 240 و 241.
8- المیزان، ج 19، ص 29.