آیین برنامه سازی سیر و سلوک در قرآن صفحه 47

مَلَکوتَ السَّماوَاتِ وَالْأَرْضِ»(1) پرسیدم. آن حضرت با دست اشاره کرد که سرت را بلند کن. سرم را بلند کردم، دیدم سقف کنار رفت و فضایی پیدا شد که چشم را به حیرت واداشت. آنگاه فرمود: «هَکَذا رأی ابراهیم مَلَکوت السَمَاواتِ و الَارْض؛ این چنین ابراهیم ملکوت آسمان­ها و زمین را دید.»

امام باقر علیه السلام نمونه­ای از شهودهای حضرت ابراهیم علیه السلام را به شاگرد خود نمود. در ادامه روایت آمده است که حضرت باقر علیه السلام ملکوت زمین را نیز به جابر نشان داد.(2) ««ملکوت» یعنی وجود اشیا از آن جهت که به خدای سبحان استناد و قیام دارد. این دید ملکوتی است که انسان را به خدا و توحید او راهنمایی می­کند. این حقیقت، با چشم سر دیدنی نیست، وگرنه مورد امتنان بر حضرت ابراهیم علیه السلام نبود؛ چون رؤیت ظاهری برای همگان میسّر است. این شهود و رؤیت ویژه بود. ... در این شهود که برای انبیا و در رأس آن نبی­اکرم صلی الله علیه و آله ثابت است، هیچ نوع خطا یا شکی راه ندارد....(3)

بنابراین، راه نظر عقلی و شهود قلبی به «ملکوت عالم»، به روی همگان باز است و مقیّد به هیچ قید زمانی، زمینی، صنفی و طبقاتی نیست. «أَوَلَمْ ینظُرُوا»(4) که هم امر شده و هم به صورت «جمع» آمده، دالّ بر آن است و راه های نیل به «ملکوت عالم» نیز «خلیل­سیرت» و ابراهیم­منش و ابراهیم­روش می­طلبد که انسان موحّد راستین، توان مندی­های لازم و ممکن را در پیمودن راه شهود ملکوت هستی خواهد داشت. «یقین» که مقام «پرده­زدایی» و «حجاب­برداری» از جلو دیدگان دل است، برای چنین انسان­هایی حاصل می شود و معرفت یقینی، محبت و عشق صادق و عمیق را در پی دارد، عبودیت یقینی را به دنبال

1- نک: انعام: 75.
2- نورالثقلین، ج 1، ص 730؛ برهان، ج 1، ص 532؛ محمدباقر مجلسی، بحارالانوار، ج 46، ص 268؛ نک: تفسیرموضوعی قرآن مجید، ج 2، ص 92.
3- تفسیر موضوعی قرآن مجید، ج 2، ص 164.
4- نک: اعراف: 185.