آیین برنامه سازی سیر و سلوک در قرآن صفحه 76

فصل دوم: عقلانیت و اعتدال در سیر و سلوکِ قرآنی

فصل دوم: عقلانیت و اعتدال در سیر و سلوکِ قرآنی

یکی از مبادی مهم سلوک قرآنی، عقل­پذیر بودن و ویژگی عقلانیت و خردگرایی آن است که «عقل فطری» و «عقل استعلایافته» در پرتو وحی، مبنای صیرورت و سلوک الی­الله است. «عقل» البته مراتب و درجات دارد و خود در مراحل گوناگون، تعالی می­یابد و از عقل هیولایی به عقل بالمستفاد می­رسد و سپس مراحل مَحْو، طَمْس و مَحْق را طی می­کند، چنان­که عقل، محکم­ترین پایه، مرکب دانایی، سامان­بخش امور، شمشیری برنده، فرستاده حق، بهترین ثروت و توانگری، مایه هشیاری و احتیاط، زیور و زینت انسان، پشتوانه مؤمن و دوست هر انسان است.(1) عقلی که با دین و دین­داری کاملاً سازگار و در تعامل همیشگی است، درک و درد دین و ادب و تربیت الهی در پرتو آن صورت می­گیرد. خِرَد الهی و عقلِ رحمانی، انسان را به سیر و سلوک الی­الله وامی­دارد و در مسیر بندگی خدا و اطاعت­پذیری از خدا و رسولش می­کشاند. این عقل در همه مراحل سیر و سلوک راه دارد و راهنمای انسان سائر و صائر الی الله است.