آیین برنامه سازی سیر و سلوک در قرآن صفحه 77

از جمله رهاوردهای عقل عبارتند از:

1. اعتدال و میانه­روی یا دوری از افراط و تفریط در سیر و سلوک که از آسیب­های جدی است؛

2. شریعت­گروی در همه اوضاع و احوال و مقامات و منازل سلوکی برای شهود حق سبحانه؛

3. عبودیت و بندگی خدا در نهایت خلوص و صداقت و صلوح؛

4. محبت به اولیاء الله و انسان­های کامل مُکَمِّلِ معصوم علیهم السلام و سپس محبت و ارادت به شاگردان مکتب قرآن و اهل بیت علیهم السلام؛

5. اطاعت­پذیری و مرید محض انسان کامل معصوم علیهم السلام شدن و ارادت در آستان کسانی نهادن که در صراط مستقیم قرآن و عترت حرکت می­کنند؛ چه اینکه عقل سلیم می­گوید خط قرمز سیر و سلوک شریعت و مرید و مرادی، «عصمت» است و طهارت عقلی و قلبی، نزاهت علمی و عملی و لاغیر.

عقلی که حجت درونی و پیامبر باطنی است، نمی­تواند در بین راه وامانده و معزول باشد و کارآیی و کارکرد سلوکی نداشته باشد. عقلِ وحیانی و قرآنی، عقلِ حاضر و ظاهر در همه مراتب و مقامات سلوکی است و جنگ عقل و عشق، جنگِ بین عقلِ فلسفی، معاشی و حسابگرانه با عشق الهی و ربّانی است و عارفان، عاقلان را به استعلاء، استکمال و طی منازل عرفانی فرامی­خوانند تا در منزل عقل برهانی و استدلالی نمانند و آن را نهایی­ترین مقام انسانی به شمار نیاورند. عقل خالص و رها شده از شایبه­های اوهام و پندارها، با شریعت، طریقت و حقیقت که مراتب و درجات یک «وجود» و «حقیقت» هستند، سازگار است. پیامبر اعظم صلی الله علیه و آله فرمود:

الا وانّ اعقل الناس عَبدٌ عَرَف ربَّه فَاَطاعَهُ و عَرَفَ عَدُوَّهُ وصاه، و عرف دار