آیین برنامه سازی سیر و سلوک در قرآن صفحه 82

فصل چهارم: ایمان­گروی و عمل صالح­گرایی

اشاره

فصل چهارم: ایمان­گروی و عمل صالح­گرایی

عرفان قرآنی، عرفانی بر پایه ایمان به خدا و آخرت و عمل­گرایی، آن هم بر مبنای خداباوری و خلوص است. عرفانِ منهای ایمان به مبدأ و معاد و عملِ صالح، عرفان نیست و انسانِ بدون ایمان به خدا و عمل صالح، به جای «صعود»، «هبوط» می­کند؛ چه اینکه ایمان توحیدی و عمل توحیدی، عامل تصعید تکاملی انسان است: «إِلَیهِ یصْعَد الْکلِمُ الطَّیبُ وَالْعَمَلُ الصَّالِحُ یرْفَعُهُ.»(1) عمل صالح، عامل سلوک برای شهود است: «فَمَن کانَ یرْجُوا لِقَاءَ رَبِّهِ فَلْیعْمَلْ عَمَلاً صَالِحاً وَلَا یشْرِک بِعِبَادهِ رَبِّهِ أَحَداً».(2)

عملِ بالابرنده و تعالی­بخش، دارای دو جنبه اعتقادی و رفتاری است:

الف) جنبه توحیدی داشتن (ایجابی)؛

ب) جنبه شرک­آلود نداشتن (سلبی).

ازاین­رو، انگیزه و اندیشه در ساحت بینش و دانش، و اخلاق و عمل در ساحت­ گرایش و کشش­های وجودی انسان، «روح حاکم» بر «عمل» را تعیین می­کند؛ عملی که با عامل پیوند وجودی دارد و «اتحاد عمل و عامل و معمول»