عالی همتان: کار و همت در سخن و سیره اندیشمندان و عارفان مسلمان صفحه 12

امام باقر علیه السلام می فرماید: «لاشَرَفَ کبُعدِ الهِمَّهِ؛ هیچ شرافت و افتخاری، چون بلندهمتی نیست».(1)

نیز می فرماید: «مَنْ رَقیَ دَرجاتِ الْهِمَمِ عَظَّمَتْه الْاُمَمُ؛ هر که از نردبان همتِ بلند بالا رود، جهانیان، او را به دیده تعظیم بنگرند».

امام حسین علیه السلام نیز می فرماید: «بَلَغتُ الْعالِمَیْن اِلَی الْمَعالِی بِحُسنِ خَلیقهٍ وَ عُلُوِّ هِمَهٍ؛ من با اخلاق نیک و همت بلند، به مقامات دو جهان رسیدم».(2)

حضرت علی علیه السلام می فرماید: «مِنْ شَرَفِ الْهِمَّهِ بَذْلُ الْاِنْسانِ؛ بذل و بخشش آدمی، از بلندهمتی اوست».(3)

و نیز فرمود: «مِنْ شَرَفِ الْهِمَّهِ لُزومُ الْقَناعَهِ؛ همت بلند، قناعت همیشگی همراه دارد».(4)

و نیز می فرماید: «مَا رَفَعَ اَمْرَءً کَهِمَّتِه وَ لاَ وَضَعَه کَشَهْوَتِه؛ هیچ چیز مانند همت بلند، انسان را بزرگ نکرد؛ چنان که چیزی مانند شهوت رانی، او را به زمین نزد».

2. ثمرات علّو همت

امیر مؤمنان، علی علیه السلام فرموده است: «الحِلمُ والأناهُ تَوأمانِ یُِنتِجُهُما عُلُوُّ الهِمَّهِ؛ بردباری و وقار، دو همزادند که از بلندیِ همت زاده می شوند».(5)

_ «الکَرَمُ نَتیجَهُ عُلُوُّالهِمَهِ؛ کرم، نتیجه بلندیِ همت است».(6)

_ «الفِعلُ الجَمیلُ یُنبئُ عَن عُلُوِّ الهِمِّه؛ کردار زیبا، گویای بلندهمتی است».(7)

_ «بقَدرِالهممِ تکون الهُموم؛ اندوه ها به اندازه همت هاست».(8)

_ «علی قَدرِ الهمّهِ تکون الحَمِیَّه؛ غیرت (داشتن از زشتی ها) به اندازه همت است».(9)

1- محمدتقی مجلسی، بحارالانوار، ج 78، ص 165، ح 1.
2- همان.
3- همان.
4- همان.
5- نهج البلاغه، حکمت 460.
6- غررالحکم و دررالکلم، ح 1477.
7- همان، ح 1388.
8- همان، ح 4277.
9- همان، ح 1674.