حلال و حرام مالی صفحه 126

« أَنَا رَبُّکُمُ اَلْأَعْلی» 1

می افتد.

وقتی بگوید: من مملوک نیستم، معنایش این است که من برای خودم ربّ و مالک هستم. اما وقتی باور کند که مملوکِ پروردگار است، از این مملوک اطاعت از مالک سرخواهد زد.

کسی که می گوید: من مملوک هستم، یعنی از خودم اختیاری ندارم و اختیار مملوک به دست مالک است، بنابراین خودم و هر چه که دارم، مملوک پروردگار است. حال که نسبت به خودم و هر چه که در اختیارم هست، مملوکم، پس مالک هر فرمانی بدهد، بر من واجب است که اطاعت کنم. این حال همۀ انبیا و ائمۀ طاهرین علیهم السلام است.

خود را واقعاً عبد و مملوک می دانستند، نه آزاد و پروردگار را مالک می دانستند، لذا هر تصرّف این مالک در مملوک را حکیمانه و عاقلانه می دانستند و تا زنده بودند، هم نسبت به خود و هم نسبت به آنچه که داشتند: زن، فرزند، مال و امور دیگری که مربوط به زندگی آنان است، در مقام فرمان بردن از مالک بودند. آیه این را می خواهد بگوید.

« اَلَّذِینَ قالُوا رَبُّنَا اَللّهُ»

آنان که پذیرفتند که الله مالک آنها است، طبعاً قبول کرده اند که مملوک این مالک هستند و باید مملوک از مالک اطاعت کند، پس اطاعت کردند. اگر وقت آنها در دنیا تمام شود، مالک می گوید: من تو را که مملوکم هستی، مهلت داده بودم که در این مدت عمر از منِ مالک حقیقی فرمان ببری. فرمانم را بردی و اکنون زمان و مهلت تو