ثواب الاعمال و عقاب الاعمال صفحه 409

بهفتاد رسد فرشتگان آسمان او را دوست دارند، و چون بهشتاد رسد خداوند فرشتگان مراقب او را فرمان دهد که نیکیهایش را بنویسند و لغزشهایش را رها کنند، و چون به نود رسد

«غفر اللَّه له ما تقدّم من ذنبه و ما تأخّر»

خداوند گناهان گذشته او همه را اوّلین و آخرین بیامرزد «1». و جزء اسیران آزادشده خدا در زمین محسوب گردد.

(1) 2- محمّد بن طلحه گوید: امام صادق علیه السّلام فرمود: همانا خداوند کسانی که سنّشان بهفتاد رسیده گرامی دارد، و از آنان که هشتاد سال از عمرشان گذشته شرم دارد که عذابشان کند.

(2) 3- خالد قلانسیّ گوید: امام صادق علیه السّلام فرمود: براستی که خداوند شرم دارد از اینکه مؤمنین هشتاد ساله را در روز قیامت عقوبت فرماید، و نیز فرمود: چون

(1) سابقا در ص 194 راجع بکلمه «ما تقدّم» و «ما تأخّر» گفتیم که هر

دو فعل ماضی است یعنی گناهان گذشته او هر چه هست اوّلین و آخرین نه آن گناهانی که پس از این مرتکب می شود، زیرا غفران بمعنی اسقاط عقاب است و اسقاط مطلق عقاب مستلزم اسقاط مطلق تکلیف است و اسقاط مطلق تکلیف از مکلّف بضرورت عقل و نقل باطل است. و ملازمه روشن است و لازم بتوضیح نیست.