اخلاق در قرآن جلد 3 صفحه 210

است، پیامبر گرامی اسلام صلی الله علیه و آله می فرماید: «ایَّاکُمْ وَ الْکِذْبَ فَانَّ الْکِذْبَ یَهْدی الَی الْفُجُورِ وَ انَّ الْفُجُورَ یَهْدِی الَی النّارِ؛ از دروغ بپرهیز چرا که دروغ به فجور دعوت می کند، و فجور به آتش دوزخ». «1»

7- دروغ با عقل سازگار نیست، همان گونه که در حدیثی از امام کاظم علیه السلام می خوانیم: «انَّ الْعاقِلَ لایَکْذِبُ وَ انْ کانَ فِیهِ هَواهُ؛ انسان عاقل دروغ نمی گوید هر چند به آن تمایل داشته باشد». «2»

8- دروغ فرشتگان رحمت را از انسان دور می کند، در حدیثی از پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله می خوانیم: «اذا کَذِبَ الْعَبْدُ کِذْبَهً تَباعَدَ الْمَلَکُ مِنْهُ مَسیرهَ میلٍ مِنْ نَتِنِ ماجاءَبِهِ؛ هنگامی که یکی از بندگان دروغی بگوید فرشته به خاطر بوی تعفّن که از آن دروغ بر می خیزد به اندازه یک میل از او دور می شود» «3» (میل از یک کیلومتر بیشتر و از دو کیلومتر کمتر است).

9- دروغ دریچه ای به سوی نفاق است، پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله می فرماید: «انَّ الْکِذْبَ بابٌ مِنْ ابْوابِ النِّفاقِ؛ دروغ دری از درهای نفاق است». «4»

زیرا انسان دروغگو خود را در چهره راستگو قرار می دهد در حالی که باطنش غیر از آن است، این دوگانگی ظاهر و باطن نوعی و نفاق، و دروغ یکی از کارهای شایع منافقان است.

10- دروغ گو اعتماد مردم را از دست می دهد، چنان که در یکی از کلمات امیر مؤمنان علی علیه السلام می خوانیم: «مَنْ عُرِفَ بِالْکِذْبِ قَلّتِ الثِّقَهُ بِهِ؛ کسی که به دروغ گویی شناخته شود، اعتماد مردم به او کم می شود». «5»

و نقطه مقابل این معنی نیز در کلمات آن بزرگوار آمده

که فرمود: «مَنْ تَجَنَّبَ الْکِذْبَ صُدِّقَتْ أَقْوالُهُ؛ کسی که از دروغ بپرهیزد سخنانش پذیرفته می شود». «6»

11- این بحث دامنه دار را با حدیث دیگری که در کلمات قصار امیر مؤمنان علی علیه السلام آمده است و مردم را از دوستی با دروغگویان بر حذر داشته پایان می دهیم.

فرمود: «وَ ایَّاکَ وَ مَصادَقَهَ الْکَذَّابِ فَانَّهُ کَالسَّرَابِ یُقَرِّبُ عَلَیْکَ الْبَعِیدَ وَ یُبَعِّدُ عَلَیْکَ

______________________________
(1). کنز العمال، حدیث 8219.
(2). بحار الانوار، جلد 75، صفحه 305.
(3). شرح نهج البلاغه ابی ابی الحدید، جلد 6، صفحه 357.
(4). کنز العمال، حدیث 8212.
(5). شرح غرر، جلد 5، صفحه 390.
(6). همان مدرک، صفحه 461.